Hipertansiyonlu bireylere mobil telefon ile verilen eğitimin dash diyetine uyum, yaşam kalitesi, bilinçli farkındalık ve stres üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLCAN MEŞHUR

Danışman: SERAP ÜNSAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma; Hipertansiyonlu bireylere mobil telefon ile verilen eğitimin DASH diyetine uyum, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, yaşam kalitesi, bilinçli farkındalık ve stres düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü olarak planlandı. Araştırma 20.01.2022 ve 18.05.2023 tarihleri arasında Edirne ilinde bir üniversite hastanesine başvuran 134 hipertansiyonlu birey (68 deney, 66 kontrol) ile randomize kontrollü olarak yürütüldü. Verilerin toplanmasında "Hasta Bilgi Formu", "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II", "EQ-5D Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Bilinçli Farkındalık Ölçeği" "Algılanan Stres Ölçeği" kullanıldı. Deney grubuna mobil eğitim uygulaması yüklendi. Hipertansiyonlu bireylerin mobil uygulama aracılığı ile üç ay süresince eğitim almaları sağlandı. Deney ve kontrol grubundaki hipertansiyonlu bireyler tarafından başlangıç ve 3. ayda veri toplama formları mobil uygulama üzerinden dolduruldu. Veriler SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences) programında; Shapiro Wilks test, Student t-test, Paired Sample t-test, Ki-Kare test, Fisher's Exact test, Fisher Freeman Halton test ve Pearson korelasyonu ile analiz edildi. Bulgular %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Mobil eğitim sonrasında hipertansiyonlu bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının iyileştiği, yaşam kalitelerinin ve bilinçli farkındalık düzeylerinin arttığı ve stres düzeylerinin azaldığı bulundu (0=0,05). Hipertansiyonlu bireylerin mobil eğitim sonrasında bilinçli farkındalık düzeyleri arttıkça sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının da arttığı belirlendi (p<0,05). Mobil eğitim sonrasında hipertansiyonlu bireylerin bilinçli farkındalık düzeyleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları iyileştikçe stres düzeylerinin de azaldığı saptandı (p<0,05). Sonuç olarak; hipertansiyonlu bireylere verilen mobil eğitimin, DASH diyetine uyumu arttırdığı, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam kalitesini iyileştirdiği, farkındalık düzeylerini arttırdığı ve stres düzeylerini azalttığı belirlendi. Sağlık çalışanları tarafından mobil sağlık eğitim uygulamalarının hipertansiyonlu bireylerde kullanımı önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, DASH diyeti, yaşam kalitesi, bilinçli farkındalık, stres.