Kemoterapi alan kanserli hastalarda oral mukozit düzeyi ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA ABALI PİLAS

Danışman: SEDA KURT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tanımlayıcı ve kesitsel özellikte planlanan bu çalışma kemoterapi tedavi sürecinde kanserli hastalarda oral mukozit düzeyi ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla planlandı. Araştırma Ocak 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında, Medikal Onkoloji Kliniği'nde kemoterapi tedavisi gören 245 kanser hastası ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri kişisel, ağız sağlığına ilişkin özellikler, hastalık ve tedavi sürecine ilişkin özellikleri içeren anket formu, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotlardan (sayı, yüzde, ortalama vb.), Bağımsız örneklem t testi, Ki-kare testleri (Person Ki-kare, Yates Ki-kare, Fisher's Exact Testi), Eşleştirilmiş örneklem t-testi, çok değişkenli lojistik regresyon modellemesinden yararlanıldı. Hastaların yaş ortalamasının 62,31±10,70 olduğu, %32,7'sinin akciğer kanseri tanısı aldığı, %56,7'sinin 3 ay ve daha az süredir tanı aldığı ve %82,9'unun ECOG performans skorunun 0 olduğu saptandı. Hastaların %52,2'sinde oral mukozit geliştiği ve %35,5'inin oral mukozit puanının 1 olduğu belirlendi. Kronik hastalık varlığı, sürekli ilaç kullanma durumu, ağız ve diş hastalığı olma durumu, kemoterapi öncesi diş kontrolü yaptırma durumu, oral mukozit hakkında bilgi sahibi olma durumu, daha önce geçirilmiş oral mukozit öyküsü olma durumu, kanser tanısı, alınan kemoterapi protokolü çeşidi ve ECOG performans skoru ile DSÖ Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,05). Ayrıca kronik hastalık varlığı, kemoterapi protokolü ve ECOG performans skorunun oral mukozit gelişimini etkileyen bağımsız değişkenler olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak kemoterapi alan hastalarda oral mukozit geliştiği, oral mukozit gelişen hastaların çoğunluğunun oral mukozit derecesinin düşük olduğu, hastaların hastalık ve tedaviyle ilgili özelliklerinin (kronik hastalık varlığı, ağız ve diş sağlık sorunu, ECOG performans skoru vb.) oral mukozit gelişimini etkileyen faktörler olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda; hemşirelerin kemoterapi alan kanserli hastaların hastalık ve tedaviyle ilişkili özelliklerini dikkate alarak kemoterapi tedavisine başlamadan ve kemoterapi tedavisi süresince oral mukozit gelişme riskinin değerlendirilmesi ve uygun hemşirelik girişimleriyle hastaların oral mukozit şiddetinin azaltılması önerilebilir.