Kuaterner amonyum tipi gemini sürfaktanlar kullanılarak 2-feniletanol'ün faz transfer katalizli o-allilasyonu ile allil (2-fenil)etil eter sentezi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ANIL BOZOK
Danışman: MESUT BOZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Organik sentezlerde sıklıkla kullanılan faz transfer katalizörleri kuaterner amonyum tuzlarıdır ki bunlar içerisinde en çok tetrabütilamonyum bromür (TBAB) tercih edilir. TBAB monomerik bir kuaterner amonyum bileşiğidir. Son yıllarda dimerik kuaterner amonyum bileşikleri (gemini sürfaktanlar)'nin, monomerik olanlara göre üstün yüzey aktif özelliklere sahip olduğu belirlenmiş ve bu bileşikler araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu bileşiklerle ilgili köpük oluşturma, çözünürleştirme, miselleşme gibi onların yüzey aktif özelliklerini inceleyen çok sayıda çalışma yapılmıştır. Gemini sürfaktanlar organik sentezlerde faz transfer katalizörü olarak da kullanılabilirler. Yapılan çalışmalar içinde gemini sürfaktanların faz transfer katalizörü olarak kullanımıyla ilgili çalışma sayısı sınırlıdır. Faz transfer katalizörleri aynı fazda çözünmeyip, farklı fazlarda çözünebilen reaktiflerin etkileşmesini sağlayan kimyasal ajanlardır. Kimyasal reaksiyonları yüksek verimlerle gerçekleştirerek daha saf ürünler oluşmasını sağlarlar. Böylece saflaştırma aşamasını da kolaylaştırıp çözücü kullanımını azaltırlar. İlave olarak reaksiyon sürelerinin de kısalmasını sağlarlar. Bu özellikleriyle faz transfer katalizörleri her geçen gün dikkat çekmekte ve yeni faz transfer katalizörleri geliştirilmeye çalışılmaktadır. Giderek artan çevre sorunları sebebiyle, bilim adamları çevreye ve insan sağlığına daha zararsız kimyasallar ve yöntemlerin geliştirilmesi yönünde araştırmalar yapmaktadır. Bu araştırmalar atıkların ve çözücü tüketiminin azaltılmasını, zararlı yöntem ve kimyasalların terkedilmesini, çevreye dost yeni yöntemler geliştirilmesini, enerji sarfiyatının en aza indirilerek enerjinin etkin şekilde kullanılmasını ve doğal hammaddeler kullanan prosedürlerin yaygınlaştırılmasını amaçlamakta ve bu çalışmaların tümü "Yeşil Kimya" olarak adlandırılmaktadır. Faz transfer katalizli sentezlerde yeşil kimyanın çalışma alanına girmekte, bu yöntemle daha az ve daha zararsız çözücülerde, daha yüksek verimli, daha seçici ve daha saf ürünler veren, çözücünün geri kazanımına olanak veren organik sentezler planlanmaktadır. Bu tez çalışmasında dimerik kuaterner amonyum bileşikleri sentezlenerek, bu bileşiklerin 2-Feniletanol'ün O-allilasyonunda faz transfer katalizörü davranışları araştırılacaktır. Bu bileşiklerin varlığında gerçekleştirilen O-allilleme reaksiyonlarında elde edilen verimler TBAB katalizörlüğündeki reaksiyonlardan elde edilen verimlerle karşılaştırılacak ve dimerik kuaterner amonyum bileşiklerinin katalitik özellikleri belirlenecektir.