Yerel mimarinin dirençlilik ilkelerinin günümüz mimarisine aktarımına yönelik bir yöntem önerisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CENK CİHANGİR

Danışman: PINAR KISA OVALI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İklim değişikliğinin küresel ölçekli etkileri, insan yerleşimlerini değiştirmeye başlamıştır. Değişen çevre koşullarının etkilerini azaltmak ve sürdürülebilir yerleşimler oluşturmak, günümüz yapılaşma faaliyetlerinin başlıca sorunlarındandır. Dirençlilik kavramı; insan habitatlarının kapasitesini fonksiyonel, fiziksel, sosyal ve ekonomik sistemler içinde önemli değişiklikler geçirmeden zararları ve karışıklıkları soğurmasını tanımlar. Bu çalışma dirençlilik kavramının yerel mimarideki kullanımlarına odaklanmaktadır. Çünkü günümüzde iklim değişikliği nedeniyle yaşanan çevre bozulmaları ve afetlere karşı direnç gösterecek yerleşimlerin tasarlanması önemlidir. Bu kapsamda; Birinci bölümde, tez çalışmasının konusu, amacı, kapsamı sınırlılıkları ve yöntemi ele alınmıştır. İkinci bölümde yerel mimari ve sürdürülebilirliğine ilişkin (çevresel sürdürülebilirlik, sosyo-kültürel sürdürülebilirlik ve sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik), açılımlar yapılmış, yerel mimari ve dirençliliği (çevresel dirençlilik, sosyo-kültürel dirençlilik ve sosyo-ekonomik dirençlilik) hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, dirençlilik kavramı ve kökeni araştırılmıştır. Literatür aracılığıyla dirençli tasarım için yeni sınıflandırma getirilerek dirençli tasarım ilkeleri yedi temel başlık ve alt başlıklara ayrılmış ve açıklanmıştır. Ayrıca dirençli tasarım ilkeleri ile yerel mimarinin dirençliliği ve yerel mimarinin sürdürülebilirliği ilişkileri de sorgulanmıştır. Dördüncü bölümde, yerel mimaride dirençliliğin belirlenmesi amacıyla nitel araştırma olarak örneklem alanlar olarak seçilen Cumalıkızık ve Şiirince'nin mimari karakteristikleri, iklim ve topografya, özellikle strüktürel kurguları ve malzeme kullanımı incelenmiş, yerleşimler tehditleri için SWOT analizi yapılmıştır. Nicel araştırma kapsamında örneklem alanlarda anket çalışması yapılmış, elde edilen bulgular nitel araştırma sonuçları ile birlikte oluşturulan algoritmaya bilgi ve veri olarak aktarılmıştır. Beşinci bölümde, yerel mimarinin dirençlilik ilkelerinin günümüz mimarisine aktarımında kullanılacak dirençli tasarım algoritması oluşturulmuş, algoritmanın evreleri ve kullanımı hakkında bilgiler verilerek, algoritma örneklem alanlardan Cumalıkızık'ta sınanmış ve dirençli tasarıma ilişkin genel öneriler oluşturulmuştur. Altıncı bölümde ise sonuç ve öneriler verilmiştir.