Multı̇pl mı̇yelom tanılı hastalarda CARG ve CRASH kemoterapı̇ toksı̇sı̇te skorlarının değerlendı̇rı̇lmesı̇

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN ÖZÇELİK

Danışman: ELİF GÜLSÜM ÜMİT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kronik bir hastalık olan multipl miyelom da tedavinin amacı hastanın yaşam kalitesini ve yaşam süresini koruyarak sağkalımı uzatmaktır. Çalışmamızın amacı, kanser tanısı sonrası tedavinin bireyselleştirilmesi için geliştirilen ayrıntılı değerlendirme yöntemlerinin MM tedavisindeki yerini ve önemini ortaya koymaktır. Bu çalışmada, multipl miyelom tanılı hastalarda CARG ve CRASH kemoterapi toksisite skorlarını Savunmasız Yaşlılar Anketi-13, Geriatrik Tarama Testi, Mini Beslenme Değerlendirmesi, Lowton-Brody ölçeği, polifarmasi ve ECOG performans durumuna göre değerlendirerek yaşam kalitesini belirlemede olan etkinliklerini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamıza Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Polikliniği'nde takip edilen, 2021-2022 yılları arası başvuran, multipl myelom tanılı 60 hasta dahil edildi. Hastaların performans durumu "Eastern Cooperative Oncology Group" performans skalası kullanılarak değerlendirildi. Çalışmaya alınan tüm hastalara Savunmasız Yaşlılar Anketi-13, Geriatrik Tarama Testi, Mini Beslenme Değerlendirmesi ve Lawton ve Brody Günlük Yaşamın Enstrümantal Aktiviteleri Ölçeği uygulandı. CRASH skorlama sistemi kırılganlık ile değerlendirildiğinde, VES13 ile kırılgan olduğu tespit edilen 25 hastanın 13'ü yüksek, 10'u ise orta-yüksek risk grubunda idi ve bu dağılım istatistiksel olarak anlamlı olarak gözlendi (p=0.000). Polifarmasi ile birlikte değerlendirildiğinde yüksek CRASH skoru olan 13 hastanın tamamında polifarmasi izlenir iken, düşük gruptaki 16 hastanın 5 inde polifarmasi olduğu gözlendi ve bu dağılım istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0.001). Sağlık durumu değerlendirme ölçeği G8 ele alındığında sağlık durumu normal bulunan 22 hastanın yalnızca 3'ü yüksek riskli iken, sağlık durumu bozulmuş bulunan 38 hastanın 10'u yüksek, 10'u orta yüksek, 12'si orta düşük bulundu ve bu dağılım istatistiksel anlamlı olarak gözlendi (p=0.008). CARG Skoru geriatrik değerlendirme bileşenlerinden olan kırılganlık değerlendirme ölçeği VES13 ile ele alındığında, kırılgan olmayan 35 hastanın 32'si düşük CARG skoru gösterir iken, kırılganlık izlenen 25 hastanın 17'sinde yüksek, kalan 8'inde ise orta CARG skorları gözlenmiştir ve istatistiksel olarak anlamlılık izlenmiştir (p=0.000). Polifarmasi tespit edilen 41 hastanın 16'sı yüksek CARG skoru, 7 si orta, 18'i ise düşük risk grubunda yer alır iken, polifarmasi tespit edilmeyen 19 hastanın 14'ü düşük CARG risk grubunda yer almıştır. Bu dağılım istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.024). CARG skorunun gücünü, G8 sağlık değerlendirme anketi ile kıyasladığımızda G8 sağlık durumu bozulmuş bulunan 38 hastanın yalnızca 15'i düşük CARG grubunda iken, G8 sağlık durumu etkilenmemiş bulunan 22 hastanın 17'sinin düşük CARG grubunda olduğu izlenmiştir ve bu dağılım, istatistiksel anlamlı bulunmuştur (p=0.018). ECOG performans durumu gibi etkinliği ispatlanmış bir değerlendirme yönteminin CARG skoru ile karşılaştırmasında ECOG 3-4 olan hastaların hemen tamamı orta-yüksek CARG skoru göstermiştir, bu dağılım istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0.007). Hematolojik kanserlerde tedavi öncesinde CARG ve CRASH skorlarının bakılması ve buna göre geriatrik değerlendirmenin zenginleşmesi gereği önemlidir. Bizim çalışmamızda da CARG skoru, CRASH skoru ile birlikte anlamlı bulunmuş, VES13 ve G8 gibi sağlık değerlendirme ölçekleri ile ilişkili gözlenmiştir.