YUNANİSTAN KUMÇİFTLİĞİ (ORESTİADA) GAGAUZLARI TÜRK AĞZI (İNCELEME-METİNLER-SÖZLÜK)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA İLAY ÖZDEN
Danışman: LEVENT DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hristiyan Türkler olarak bilinen Gagauzların önemli bir bölümü bugün Moldova Cumhuriyeti içinde yer alan Gagauz Yeri bölgesinde otonom bir halk olarak yaşamaktadır. Yaşam şartları, coğrafi koşullar, ekonomik zorluklar ve çeşitli sosyo-politik sebeplerle vatanlarından ayrılmak zorunda kalan Gagauzlar günümüzde dünyanın pek çok yerine dağılmış durumdadır. Bu çalışmamızda ele aldığımız bölüm olan Yunanistan'da yaşayan Gagauzlar ise genellikle Yunanistan'ın kuzeydoğusunda, Evros bölgesinde bulunurlar. Edirne sınırına yakın bölgelerindeki köylerde, kasabalarda ve şehirlerde yaşayan Gagauzların kökleri, ağırlıklı olarak bugün Edirne'ye bağlı Havsa ve Uzunköprü ilçelerinden ve buralara bağlı köylerden özellilkle 1920'lerden sonra Yunanistan'a göç eden Gagauzlar'a dayanmaktadır. Türk dilinin ve kültürünün yaşayan numuneleri olan bu Gagauzlar, aradan geçen uzun yıllar sonrasında kimliklerini kaybetmeye başlamış ve asimilasyon sürecine maruz kalmışlardır. Gençlerin önemli bir kısmı artık Türkçe konuşmuyor olsalar dahi söz konusu topluluğun bir kısmı halen Türkçe konuşmakta, geleneksel yaşam biçimlerini sürdürmekte ve kimliklerine dair birçok ögeyi muhafaza etmektedirler. Gagauzlara ait kılık kıyafetler, Gagauz evlerindeki eşyalar ve odalar, yaşam biçimlerini gösteren canlandırmalar, atalarına ait araç ve gereçler gibi etnografik malzemenin bulunduğu müzeler dil-kültür ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda kimliklerini yansıtması açısından önem arz etmektedir. Bölgede şimdiye kadar yapılmış bir ağız çalışması bulunmamaktadır. Oysa burada yaşayan Türkçe tehlikedeki diller kategorisinde değerlendirilmelidir. Bölgede Türkçe konuşan son nesil yaşamaktadır. Bu nedenle çalışmanın çok büyük bir önem arz ettiği muhakkaktır. Bu çalışmanın hemen ardından yapacağımız çalışmalarda bölgenin tamamı ele alınacaktır. Kaybolmaya yüz tutmuş sözlü verilerin kayıt altına alınarak yeni nesillere ulaştırılması kültürel aktarım açısından çok büyük bir önem arz etmektedir. Bu nedenle çalışmamızın özellikle Türkçenin ses ve şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından bu coğrafyadaki durumunu göstermesi, kültür dünyamıza zengin bir miras bırakacaktır. Anahtar Kelimeler: Hristiyan Türkler, Gagauzlar, Kumçiftliği, Söz Varlığı