Sermet Muhtar Alus'un "İstanbul'un Geçmiş Günlerinde Yeme İçme" eseri üzerine söz varlığı incelemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CENNET SERT

Danışman: LEVENT DOĞAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ahmet Rasim'den sonra Türk Edebiyatında 1952'ye kadar olan dönemde yerli renk gerçekliğini devam ettiren önemli isimlerden biri olan Sermet Muhtar Alus, eserlerinde İstanbul'un 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başındaki yaşantısını her kesimden insana yer vererek renkli üslubu ve güçlü gözlem yeteneğiyle, ayrıntılarıyla anlatmış bir yazardır. Yüksek Lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada, İstanbul'un yeme içme kültürüne dair Sermet Muhtar Alus'un yazılarının bir araya getirildiği "İstanbul'un Geçmiş Günlerinde Yeme İçme" eserinin söz varlığının incelemesiyle yazarın dil özelliklerinden yola çıkarak devrin Türkçesini gün yüzüne çıkarmak, günümüz Türkçenin söz varlığına katkıda bulunmak ve tespit edilen söz varlığı unsurlarıyla dönemin sosyal hayatı maddi ve manevi kültürü hakkında ipuçları yakalamak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle Sermet Muhtar Alus'un hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında ise söz varlığı tanımı ve kapsamı ele alınıp, söz varlığının içeriğinde bulunan unsurlar detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca eserdeki söz varlığı unsurları (yabancı sözcükler, deyimler, atasözleri, yerel söyleyişler, ikilemeler, argo, kalıp sözler, terimler ve adlar) saptanmıştır. Deyimler, atasözleri, yerel söyleyişler, kalıp sözler, yabancı sözcükler, terimler ve adların bir kısmı sözlük çalışması ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bir devre ayna tutan Sermet Muhtar Alus'un yazılarından yola çıkarak dönemin söz varlığı gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.