Hamilelikte ağız ve diş sağlığı ile ilgili youtube videolarının içerik analizi


Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ, KLİNİK BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞULE NUR YEGÜL

Danışman: NAZLI DURMUŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET "Hamilelikte Ağız ve Diş Sağlığı ile İlgili YouTube Videolarının İçerik Analizi", Trakya Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Edirne, 2024. Giriş ve Amaç: Tez çalışmamızda, YouTube platformunda paylaşılan ''hamilelik döneminde ağız ve diş sağlığı'' ile ilgili içeriklerin yeterliliği ve güvenilirliği araştırıldı. Videolara gelen yorumların nitel ve nicel değerlendirmesi yapılarak kullanıcıların verdikleri tepkiler, sordukları sorular ve öneriler incelendi. YouTube platformundaki videoların, hamilelere yararlı olup olmayacağını ve bilgi edinme aracı olarak kullanılmasının doğruluğunu değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Dahil edilme kriterlerine uygun videolar belirlendikten sonra videolara ait parametreler kaydedildi. Bu parametreler ile etkileşim indeksi ve görüntülenme oranı hesaplandı. Videoların içeriği, rehberler doğrultusunda hazırlanan değerlendirme kriterleri ile analiz edildi ve Toplam İçerik Skoru hesaplandı. Videoların, DISCERN ve GQS ölçekleri kullanılarak kalite ve güvenilirlik analizleri yapıldı. Bu ölçeklerin skorları ile parametrelerin değerleri istatistiksel olarak analiz edildi. Ek olarak, videolara gelen yorumlar, MAXQDA programı kullanılarak incelendi ve hem nicel analiz hem tematik analiz gerçekleştirildi. Video yorumlarında en çok bahsedilen konuları bulmak amacıyla çeşitli kodlar kullanıldı ve temalar oluşturuldu. Bulgular: GQS skorları incelendiğinde; videoların %15,3'ünün yüksek kalite, %28,6'sının orta kalite, %56,1'inin düşük kalite gösterdiği tespit edildi. DISCERN ölçeğinin skorlarına göre; tüm videoların güvenilirlik skor ortalamasının 2,32 ± 1,04 olduğu tespit edildi. Sağlık kuruluşuna bağlı olmaksızın diş hekimleri/uzman diş hekimleri gibi bireysel sağlık çalışanları tarafından yüklenen videoların görüntülenme sayısının, görüntülenme oranının ve beğeni sayısının sağlık kuruluşlarına göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). Videoların Toplam İçerik Skoru ortalamasının 3,34 olduğu belirlenerek, bilgi içeriğinin yetersiz olduğu görüldü. Uzun süreli videoların, paylaşım süresi kısa olan videolara kıyasla belirgin derecede daha yüksek DISCERN ve GQS skorlarına sahip olduğu gözlemlendi (p<0,001). Toplam içerik skoru ile videonun süresi (dk) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü yüksek bir ilişki olduğu görüldü (p<0,001). Uzun videoların; görüntülenme oranı, etkileşim indeksi, beğeni ve yorum sayısı daha fazla bulundu (p<0,050). Yorumların analizi değerlendirildiğinde; en fazla bahsedilen temanın ''bebeğine zarar geleceği korkusu'' olduğu görüldü (%39) ve bu tema içerisindeki tedavi yöntemleri alt temasının %84 ile en yüksek oranda bahsedildiği görüldü. Sonuç: YouTube, hamilelikte ağız ve diş sağlığı konusunda tam anlamıyla güvenilir bir bilgi kaynağı değildir, çünkü videoların çoğu zayıf kalitede içerik sunmaktadır. Bununla birlikte, mükemmel içerik barındıran videolar mevcuttur ve klinisyenler tarafından belirlenen güvenilir videolarının önerilmesi, gebelerin bu konuda bilgilendirilmesine yardımcı olabilir. Kullanıcıların etkileşimleri ve yorumları değerlendirildiğinde; bu konudaki video içeriklerinin rehberler doğrultusunda geliştirilmesi önerilir. Anahtar kelimeler: YouTube, hamilelerde ağız ve diş sağlığı, güvenilirlik, içerik analizi, tematik analiz