Alkol kullanım bozukluğu olan kişilerde aleksitimi, emosyonel disregülasyon, impulsivite ve ağrı duyarlılığının interosepsiyon ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİGEN SEVEN
Danışman: MEHMET BÜLENT SÖNMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM) servisinde yatarak tedavi gören veya polikliniğe başvuran, arındırma tedavisini tamamlamış, Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı- Beşinci Baskı (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders- Fifth Edition, DSM-5) tanı ölçütlerine göre orta veya ağır şiddette alkol kullanım bozukluğu (AKB) tanısı bulunan 52 hasta ve 52 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Tüm katılımcılara Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi (AKBTT) ile alkol kullanımının değerlendirilmesi, Standardize Mini Mental Test (SMMT) ile bilişsel performanslarının değerlendirilmesi, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ile depresyon ve anksiyete belirtilerinin taranması, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) ile aleksitimik özelliklerin değerlendirilmesi, Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ) ile impulsivite yapısının değerlendirilmesi, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) ile emosyonel disregülasyon düzeylerinin değerlendirilmesi, Ağrı Duyarlılık Anketi (ADA) ile ağrı duyarlılığıyla ilgili özelliklerin değerlendirilmesi işlemleri yapıldı. İnterosepsiyonun nesnel ve öznel alanlarıyla ilgili değerlendirmeler Schandry Kalp Atışlarını Algılama Testi (SKAAT) ve Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Değerlendirmesi Ölçeği (ÇBBFDÖ) ile yapıldı. Hasta grubundaki katılımcılarda ek olarak, Penn Alkol Aşerme Ölçeği (PAAÖ) ile alkol kullanma isteği değerlendirildi. Alkol kullanım bozukluğu grubunun ve sağlıklı kontrollerin ortalama interoseptif doğruluk puanları sırasıyla 0.65±0.15 ve 0.84±0.13 iken, ortalama interoseptif duyarlılık puanları ise sırasıyla 114.06±21.38 ve 113.37±13.52 idi. AKB grubunun interoseptif doğruluk puanları sağlıklı kontrollere göre daha düşüktü (p 0.05). AKB grubunun ve sağlıklı kontrollerin ortalama TAÖ puanları sırasıyla 53.35±11.83 ve 44.63±6.43, DDGÖ puanları sırasıyla 41.50±17.66 ve 31.19±8.93, BDÖ puanları sırasıyla 61.63±12.30 ve 53.06±7.50 idi. AKB grubunun sağlıklı kontrollere kıyasla aleksitimi, emosyonel disregülasyon ve impulsivite düzeylerinin yüksek olduğu görüldü (p 0.05). İnteroseptif doğruluk ile eğitim yılı arasında pozitif korelasyon saptanırken (p 0.05). AKBTT puanları ile anksiyete, aleksitimi ve emosyonel disregülasyon düzeyleri arasında pozitif korelasyon bulunurken (p<0.05); interoseptif duyarlılık ile AKBTT puanları arasında negatif korelasyon saptandı (p<0.05). Aşerme düzeyleri ile anksiyete, aleksitimi, emosyonel disregülasyon ve impulsivite düzeyleri arasında pozitif korelasyon bulunurken (p<0.05); interoseptif duyarlılık ile aşerme düzeyleri arasında negatif korelasyon saptandı (p<0.05). Araştırmamızın bulguları, AKB olan bireylerde interoseptif doğruluğun azalmış olduğu görüşünü desteklerken, interoseptif duyarlılıkta artış olduğu görüşünü desteklememektedir. AKB olan bireylerde interosepsiyondaki bozulma ile AKB gelişimi için risk faktörleri olan aleksitimi, emosyonel disregülasyon, impulsivite arasında ilişki olduğu bulunurken; ağrı duyarlılığı açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Ek olarak; aleksitimi, emosyonel disregülasyon, impulsivite düzeyleri ile AKBTT puanları ve aşerme düzeyleri arasında pozitif ilişki olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Alkol kullanım bozukluğu, alkol, interosepsiyon, interoseptif doğruluk, interoseptif duyarlılık, aleksitimi, emosyonel disregülasyon, impulsivite, ağrı duyarlılığı