Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi doktorlarının vitamin reçeteleme durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU GÜNEY
Danışman: ÖNDER SEZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma ile, doktorların vitamin reçete etmelerini etkileyen faktörleri tespit etmek, vitaminler ve beslenme hakkındaki bilgilerini saptamak ve vitamin reçeteleme davranışları hakkında bilgi sahibi olmak amaçlanmıştır.Katılımcılardan sözlü onam alınarak, araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formunu doldurmaları istenmiştir. Reçete düzenlenmeyen birimlerde çalışmak (Temel Tıp Bilimleri, Halk Sağlığı, vb.) ve reçete düzenlemiyor olmak hariç bırakma kriterleri olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan 368 doktor çalışmamıza dahil edilmiştir. Hazırlanan anket formu toplam 40 sorudan oluşmakta olup soruların 7'si sosyodemografik bilgilere; 13 soru beslenme bilgisine; 13'ü doktorların vitamin reçete etme hakkındaki tutumlarına; 7'si doktorların vitamin reçeteleme davranışlarını etkileyen faktörlere yöneliktir.Katılımcıların % 54,6'sı kadın ve % 45,4'ünün erkek olduğu görüldü. Araştırmamıza katılan doktorların %76,6'sı araştırma görevlisi ve %23,4'ü doktor öğretim üyesi, doçent doktor ve profesör doktordu.Araştırmamıza katılan doktorların % 65,8'i nadiren, % 25,3'ü hiçbir zaman, % 9'u sıklıkla hastalarına vitaminleri takviye olarak reçete edip önerdiğini belirtmiştir. Çalışmamızda hastalara doktorlar tarafından en sık takviye olarak önerilen vitaminler; D vitamini (% 62.5), C vitamini (% 56,3) ve B12 vitamini (% 54,9) olmuştur. Çalışmamıza katılan doktorların vitamin reçete ederken en sık başvurdukları kaynak ilaç rehberleri olarak saptanmıştır. Yine vitamin kullanan hastalarında herhangi bir yan etki ile karşılaşılması durumunda ilk başvurdukları kaynağın Ulusal Zehir Danışma Merkezi olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda 36 yaş üzeri doktorlar, meslekteki hizmet süresi 11 yıl ve daha fazla olan doktorlar ve dahili birim doktorları vitaminlerle ilgili bilgi sorularına daha fazla doğru cevap vermişlerdir. Mesleki tecrübenin, yaş ve çalışılan birim faktörlerinin bilgi düzeyini etkilediği düşünülmüştür. Çalışmamızda doktorların tamamına yakını hastalarına vitaminlerle ilgili beslenme öne-risinde bulunduğunu belirtirken, sadece %10'1'i kendini vitaminlerle ilgili beslenme bilgisi bakımından tam olarak yeterli görmektedir. Yine doktorların dörtte üçüne yakın bir oranı tıp fa-kültesinde vitaminlerle ilgili yeterli beslenme eğitimi almadıklarını düşünmektedir. Çalışmamızda kadın doktorların vitamin takviyesi kullanımının fazla olduğu saptanmıştır. Yine doktorlar vitamin takviyesi talep eden hasta ve hasta yakınlarının daha çok kadın olduğunu belirtmişlerdir.Çalışmamıza katılan doktorların % 82,9'unun hayatında en az bir kez vitamin kullan-mış olduğu saptanmıştır. Doktorların kendilerinin en sık kullandıkları vitaminler ise C vitamini (% 35,3), D vitamini (% 20,7), B12 vitamini (% 14,1) olarak saptanmıştır. Kendileri düzenli her gün vitamin takviyesi kullanan doktorların, hastalarına vitamin takviyesi önerme durumu-nun, hiç vitamin kullanmayan doktorlara göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır.Çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler değerlendirildiğinde; çalışmamıza katılan doktorların büyük çoğunluğunun vitaminleri nadiren takviye olarak reçete edip önerdiklerini söyleyebiliriz. Bu durumda doktorların akılcı vitamin kullanımına uygun davrandıkları düşünülmektedir. Kadınların vitaminlere olan ilgi ve eğilimi hakkında yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Toplumdaki diğer bireyler gibi doktorlarında yüksek oranda vitamin takviyesi aldığı görülmektedir. Tıp fakültesi eğitiminde, mezuniyet sonrası hizmet içi eğitimlerde ve araştırma görevlisi doktor eğitim müfredatında vitaminlerle ilgili beslenme eğitimine ağırlık verilmesi faydalı olacaktır.Anahtar kelimeler: vitaminler, yersiz reçeteleme, hekimin rolü