Kavram ve eylem boyutuyla performans sanatı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA AYTEŞ

Danışman: DENİZ BAYAV

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kavram ve Eylem Boyutuyla Performans Sanatı ÖZET Performans; kelime olarak bir çalışma üzerindeki en yüksek yetidir. Sanatçıların bedenleri üzerinden sergilemiş oldukları sosyolojik gösteriler Performans Sanatı olarak nitelendirilir. Birçok disiplini aynı merkezde buluşturan, sınırları olmayan bir sanattır. En belirgin özelliği; seyircinin alımlayıcı konumunu değiştirip onu işin içinde aktif konuma geçirmesidir. Performans Sanatı'nda esas gaye, hayat ile sanat arasındaki sınırları kaldırmaktır. Tarihsel süreçte ilk sanatçı eylemleri 1900'lü yıllardan itibaren Fütürist dönemle belirir. Takibinde performans örneklerine 20. yy.'ın avangart sanat akımlarında gerçekleştirilen tiyatral etkinliklerde rastlanır. Performans Sanatı 1960'lı yıllarla birlikte Avrupa'da ve Amerika'da Performans Sanatı olarak ortaya çıkar. 20. yy.'la birlikte kavramsal yapıya bürünen sanat, Performans Sanatı'nın kavramsal boyutlarını da belirginleştirmiştir. Düşünce ve kavramlar sanatçı performanslarına hakim olmuştur. Sanatçılar; zihinsel zorlamalar, takıntılar, toplumsal sorunlar; ırkçılık, cinsiyet ayrımcılığı vb., iktidar, savaşlar, politik yaklaşımlar ve gelişen teknoloji gibi kavram ve sorunlardan hareketle performanslar gerçekleştirmiştir. Performans Sanatı'nda sanatçı bu kavramları aktarma noktasında bedenini araç olarak kullanmıştır. Performans gösterileri ve sanatçıların otobiyografileri üzerinden, eylemlerin kavramsal boyutları irdelendiğinde; performanslar; sosyolojik, psikolojik, politik ve teknolojik olarak gözlemlenilebilir. Türkiye'de 1960'lı yıllarla performansı andıran örneklere rastlanılır fakat, Performans Sanatı olarak festivallerde yer alan performanslara 1990'larda rastlanır. Eylem ve Kavram birlikteliğinde ulaşılan Türk performans sanatçılarının görüşlerine göre; Performansların altında yatan düşünsel-kavramsal sebepler mutlaka vardır. Performanslar otobiyografik veya çevresel etkiler taşır. Ayrıca kamusal alanlar sıklıkla tercih edilmektedir. Performanslar sosyolojik, politik, psikoloijk ve teknolojik özelliklere sahiptir. Performansların kavramsal boyutlarının araştırılması ile bu çalışma; performansların salt beden aktivitelerinin dışında altındaki anlatıları ortaya koyar. İfadesel boyutta sanatçı kavramlarını açığa vurmak adına eylemlerden yararlanırken, eylemlerini etkin kılmak adına düşünsel alt yapısı kuvvetli kavramlardan beslenir.