Türk-Yunan nüfus mübadelesinin tarih yazımına yansımaları: Türk-Yunan literatürünün karşılaştırmalı analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAKBULE SAPAZ
Danışman: ŞAHİN KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1923 yılında Lozan Barış Konferansı'nda karara bağlanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, her iki taraftan toplamda yaklaşık iki milyon insanı içermesi ve zorunlu olması nedeniyle tarihte önemli bir yer alırken, getirdiği siyasi, ekonomik ve sosyal sonuçlar nedeniyle iki ülkenin yakın tarihinin en önemli konularından biri olmuştur. Bu çalışmada, Türk-Yunan Nüfus Mübadelesinin iki ülkenin tarih yazımına yansımaları incelenmiş, konuyla ilgili Türk-Yunan literatürünün karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Nüfus Mübadelesinin taraf ülkelerin tarih yazımına yansımasında başlıca iki eğilim görülmektedir. Birinci eğilim, ulus devletlerin oluşturulması çerçevesinde mübadelenin iki ülkede nüfusların homojenliğini sağlaması nedeniyle faydalı olduğu ve kısa vadede yaşanılan tüm sıkıntılarına rağmen uzun vadede olumlu sonuçları olan bir uygulama olduğu yönündedir. Özellikle 1990'lı yıllardan sonra beliren ikinci eğilim ise, mübadeleye insan temelli bir yaklaşım göstererek bu uygulamanın insanlara yaşattığı ağır travmaların altını çizmekte, insanların doğup büyüdükleri, vatanı bildikleri toprakları zorunlu bir şekilde terk etmelerine neden olan bu uygulamayı eleştirmektedir. Bu eğilim, birinci eğilimin tersine, mübadelenin ülkelerin ekonomik ve toplumsal yapısında neden olduğu olumsuz sonuçları vurgulamaktadır. Nüfus Mübadelesinin tarih yazımına yansımasında, taraf devletlerin taşıdığı siyasi ve ideolojik yaklaşımların da etkileri olmuştur. 1922'de Anadolu üzerindeki hayalleri son bulan ve büyük göçmen kitlesini karşılayan Yunanistan, yenilginin sonuçlarını hafifletmek ve toplumsal bütünlüğünü sağlamak amacıyla nüfus mübadelesini olumlu sonuçları olan bir gelişme olarak görmeyi tercih etmiş, çok sayıdaki göçmenin topluma katılımlarını bir başarı öyküsü olarak sunmuştur. Yeni kurulan Türkiye'de ise milli kimlik oluşturma sürecinde mübadele konusu devletin çok üzerinde durmak istemediği bir konu olmuştur. Devletlerin bu yaklaşımları konuyla ilgili tarih yazımının oluşmasını ve içeriğini etkilemiştir.