Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Maliyet ve Maliyet Etkililik Analizi: Üniversite Hastanesi Örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN BALTACIOĞULLARI

Danışman: EMRE ATILGAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Kronik böbrek hastalığı, artan prevalansı ve tedaviye ilişkin yüksek maliyetleriyle sağlık sistemlerinde önemli bir yük oluşturmaktadır. Son dönem böbrek yetmezliği tedavisinde hemodiyaliz (HD) ve periton diyalizi (PD) en sık başvurulan yöntemlerdir. Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesinde HD ve PD tedavi modalitelerinin toplam maliyetlerini, artımlı maliyet-etkililik oranlarını ve yaşam kalitesine etkilerini karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, 2023 yılında Trakya Üniversitesi Hastanesi'nde HD ve PD tedavisi alan hastalar üzerinde retrospektif ve kesitsel olarak yürütülmüştür. Maliyet verileri; tedavi, ilaç, tıbbi sarf malzemesi, personel ve genel gider kalemlerini kapsamış, hasta başına yıllık toplam maliyetler detaylı şekilde hesaplanmıştır. Klinik ve yaşam kalitesi değerlendirmelerinde EQ-5D-5L ve KDQOL-36 ölçekleri kullanılmıştır. Artımlı maliyet-etkililik oranı, her iki grup için hem yaşam kalitesi hem de maliyet verileri üzerinden hesaplanmış; istatistiksel analizler Mann-Whitney U testi ve regresyon ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: HD tedavisinin yıllık hasta başı toplam maliyeti geleneksel yöntemle 214.898 TL olarak belirlenmiş; PD'de ise bu değer 218.789 TL olarak saptanmıştır. Ancak HD'nin Sağlık Uygulama Tebliği kapsamındaki maliyeti 140.311 TL iken, PD'nin SUT maliyeti 218.789 TL'dir. Maliyet analizlerinde, HD'nin genel gider ve personel maliyetleri PD'ye kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Yaşam kalitesi değerlendirmelerinde PD grubunda, EQ-5D-5L endeks skorları ve KDQOL-36 alt ölçeklerinde HD'ye göre bazı bölümlerde daha yüksek puanlar elde edilmiştir. ICER analizi sonuçlarına göre, PD belirli hasta profillerinde HD'ye göre daha maliyet-etkin bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Ancak, ileri yaş ve ek hastalığı olanlarda HD bazı klinik avantajlar sağlamaktadır. Sonuç: Çalışma, HD ve PD tedavi modalitelerinin sağlık hizmetleri açısından maliyet ve maliyet-etkililik farklarını ortaya koymuş ve sağlık politikalarının bu doğrultuda şekillendirilmesine yönelik önemli veriler sunmuştur. PD'nin belirli hasta gruplarında teşvik edilmesi, ekonomik sürdürülebilirliği artırabilir. Bulgular, hasta yaşam kalitesini ve ekonomik boyutları göz önünde bulundurarak daha dengeli tedavi stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, periton diyalizi, maliyet analizi, ICER, yaşam kalitesi