Kültürel mirasın korunması amaçlı yer radarı araştırmaları ve bir uygulama örneği: Edirne evi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, UYGULAMALI BİLİMLER VE TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASIM FİRİK
Danışman: MEHMET ALİ KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişten günümüze kadar disiplinler arası çalışma konusu olan kültür, kapsamlı bir kavram olarak tanımlanmaktadır. Kültür kelimesi Latince "Colere" veya "Cultura" kelimelerinden gelmekte ve bakmak-yetiştirmek gibi anlamları içerisinde barındırmaktadır. Colere; kelime anlamlarında yetiştirmek, onarmak, ekip-biçmek, bakmak, eğitmek gibi anlamları içerdiği için çok zengindir. Kültürel miras bir topluluğun geçmişten gelen gelenekleri, sanat eserleri, dil ve diğer kültürel öğelerini kapsayan mirası ifade eder. Bu miras, toplumların kimliğini geçmişini ve değerlerini yansıttığından korunması gerekmektedir. Anıtsal (/anıtsal olmayan) yapılardan oluşan kültürel mirasa dair yapıların korunması için Yer radarı çalışmaları, modern teknolojinin kültürel mirasın araştırılması, belgelenmesi ve korunmasındaki rolünü vurgular. Yer radarı, arkeolojik kazı tasarımında yeraltındaki yapı kalıntılarını tahribatsız bir şekilde görüntüleyerek arkeologlara ve uzmanlara tarihi kalıntıları daha iyi anlama ve koruma stratejilerini geliştirme imkanı tanır. Bu teknik, arkeoloji sitelerin haritalanması, mezar alanlarının belirlenmesi ve tarihi yapıların durumunun değerlendirilmesi gibi alanlarda kullanılabilir. Bu bağlamda, yer radarı çalışmaları, kültürel mirasın hassas ve detaylı olarak incelenmesine katkıda bulunarak koruma çabalarını desteklemektedir. Bu tez kapsamında incelenen Osmanlı döneminden bugüne ulaşan Babademirtaş Mahallesi, Karanfiloğlu sokağında, 272. ada 18 numaralı parsel üzerinde yer alan Miralay Fethi Bey (Ayten AKBAL) evinin bir duvarı GRP (Yer radarı) ile görüntülenerek gözle görünmeyen taşıyıcı sistem geometrisi, duvar kalınlığı duvar iç yapısı hakkındaki bilgileri tahribatsız şekilde elde etmek ve röleve çalışmalarına, restorasyon projelerine fayda sağlar nitelikte veriler elde edilmesini amaçlamıştır. Yer radarı tarihi miras korumasında ve inşaat mühendisliğinde önemli bir araçtır. İşbirliği içinde kullanıldığında bu tür teknolojiler birçok avantaj sağlar bunlar kısaca gizli detayların tespiti, yapısal bozulmaların incelenmesi (duvar çatlakları, nem ve gizli yapısal sorunlar), temel analizi, restorasyon planlama gibi işleri oluşturur. Bu çalışmada Osmanlı dönemine ait geleneksel Edirne evinin bir duvarında GPR (Yer Radarı) ölçümleri yapılmıştır. Röleve, restorasyon, güçlendirme ve bakım-onarım projelerine altlık olabilecek duvar kalınlığı, sıva kalınlığı ve duvarın iç yapısına ait bilgiler hasar vermeden elde edilmiştir. Tarihsel sürece ilişkin araştırmalardan bölgede daha önce hazırlanan tez çalışmaları, literatür araştırmaları yapılmıştır. Tahribatsız jeofizik yöntemlerin (Yer radarı) tarihi (Geleneksel Edirne Evi) yapı araştırmalarında kullanılması ile elde edilen sonuçlar; mimarlık, inşaat mühendisliği ve sanat tarihçileri gibi kültürel mirasın korunması aşamasında veri toplamaya çalışan tüm meslek gruplarına önemli katkı sağladığı görülmektedir.