Edirne il Merkezi'nde görev yapan aile hekimlerinin sigara içiciliği durumlarının sigara bıraktırma konusundaki bilgi ve tutumlarına olan etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OLCAY KARABIYIK
Danışman: HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu kesitsel ve tanımlayıcı araştırmada Edirne il merkezinde görev yapan aile hekimlerinin sigara içiciliği durumlarının sigara bıraktırma konusundaki bilgi ve tutumlarına olan etkilerinin saptanması amaçlanmıştır. Söz konusu aile sağlığı merkezlerinde görev yapmakta olan 53 aile hekiminden çalışmaya katılmayı kabul eden 51 aile hekimi ile karşılıklı anket uygulaması yöntemi ile gerekli veriler toplanmıştır. Veri toplanması amacıyla kullanılan ankette katılımcıların demografik özelliklerini, sigara içiciliği durumlarını, hastalarına sigara konusundaki yaklaşımlarını, sigara bıraktırma konusundaki bilgi düzeylerini ortaya koymayı amaçlayan sorular ile Fagerström Nikotin Bağımlılık Testini (FNBT) mevcuttu. Sonuçlar incelenirken katılımcılar, ankette yer alan soruya göre "Sigara İçmeyenler", "Sigarayı Bırakmış Olanlar" ve "Sigara İçenler" olarak sınıflandırılmasının yanı sıra anketin ortaya çıkardığı bu üç grubun ilgili ikisini birleştirilip diğerinin dışarıda bırakılması ile oluşturulan "Başarılı Sigara Bırakma Deneyimi Yaşamış Olanlar - Olmayanlar", "Sigara Bağımlılığı ile Yaşamını Sürdürenler - Sürdürmeyenler" ve "Sigara Öyküsü Olanlar - Olmayanlar" grupları altında da sınıflandırıldı ve tüm bu durumların hastalara nasıl yansıdığı incelendi. Veriler istatistiksel olarak analiz edilirken Shapiro Wilks, ki-kare, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney-U, One Way-ANOVA ve Student-t testleri kullanıldı. Sigara içme sıklığı %29,4 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %39,2'si kadın (n=20), %60,8'i erkekti (n=31). Hiç sigara içmemiş katılımcıların sayısı 17 (%33,3), sigarayı bırakmış katılımcıların sayısı 19 (%37,3) ve halen sigara kullanmakta olan katılımcıların sayısı ise 15 (%29,4) idi. Çalışmamızdaki katılımcıların yalnızca %56,8'si (n=29) hastalarının sigara kullanımlarını ilişkili semptom varlığı aramaksızın sorguluyorlardı. Bu katılımcılarınsa %34,4'ü (n=10) sigara içiyor, 34,4'ü (n=10) sigarayı bırakmış, %31,2'si (n=9) ise hiç sigara kullanmamış grupta yer almaktaydı. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık yoktu (p=0,659). Sigara kullanan her hastasına sigarayı bırakmayı net ve güçlü şekilde öneren katılımcılar ise %86,2 (n=44) düzeyindeydi. Bu katılımcılar, 'Sigara Kullanım Durumu', 'Sigara Öyküsü Durumu' ve 'Sigara Bağımlılığı ile Yaşamını Sürdürme Durumu'na göre ayrı ayrı değerlendirildiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmezken, (sırası ile p=0,086 – p=0,150 – p=0,401) 'Başarılı Sigara Bırakma Deneyimi Yaşamışlık Durumu'na göre değerlendirildiğinde başarılı sigara bırakma deneyimi yaşamış hekimlerin, yaşamamış olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek çoğunlukla sigara kullanan her hastasına net ve güçlü bir şekilde sigarayı bırakmayı önerdiği bulunmuştur (sırası ile %100 ve %78, p=0,028). Tüm sağlık çalışanlarının özellikle de aile hekimlerinin, toplumun sigara kullanım prevalansını azaltmada önemli rol oynayabilecek konumda oldukları açıktır. Sağlık profesyonelleri bu rollerini hem hastaları için rol model olarak hem de hastalarına gerek danışmanlık yaparak gerekse mevcut terapiler konusunda yol göstererek sigara bırakma konusunda yardımda bulunmalıdırlar. Anahtar Kelimeler: Sigara, aile hekimi, sigaraya karşı tutum, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi