Kalp yetersizliği olan hastalarda dispne ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA ERTUĞRUL
Danışman: SERAP ÜNSAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma kalp yetersizliği olan hastaların dispne ve yaşam kalitesini incelemek ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlandı. Araştırma; 01 Kasım 2019 – 30 Nisan 2020 tarihleri arasında İstanbul'da bir Şehir Hastanesine kalp yetersizliği tanısı ile başvurmuş olan 143 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri, "Hasta Bilgi Formu", "Sol Ventrikül Disfonksiyonu Ölçeği" ve "Bazal Dispne İndeksi Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde NCSS (NumberCruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) programında tanımlayıcı metotların (ortalama, standart sapma, frekans) yanı sıra Shapiro-Wilk testi, Bağımsız gruplar t testi, Mann-Whitney U testi Kruskal-Wallis, Pearson korelasyon analizi, KR-20 ve Cronbach alfa kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0.05 olarak kabul edildi. Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 75.6±12.31 yıl olup, %53.8'i kadındı. Hastaların BKİ değerleri ortalaması 27.32±6.19 kg/m2'dir. Hastaların %60.8'i okuryazar, %47.6'sı ev hanımı, %43.4'ü emekli, %69.2'i orta gelirli, %44.8'i evli, 79.7'i yaşamının çoğunu ilde geçirmekte, %64.3'ü kalp yetersizliği sınıflamasında NYHA sınıf IV'de yer almaktadır. Hastaların ortalama EF değeri % 47.36±13.27, Hgb değeri 10.6±2.31 olarak bulundu. Hastaların %51'i HT, %81.1'i DM hastalıkları bulunmakta olup. %73.4'ü beta blokerler, %85.3'ü diüretik kullanmaktadır. Hastaların Sol Ventrikül Disfonksiyonu Ölçeği puan ortalamasının 92.72±10.83, Bazal Dispne İndeksi Ölçeği puan ortalamasının 2.00±2.45 olduğu belirlendi. Kalp yetersizliği hastalarının eğitim durumlarına göre LVD-36 puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.001). Okuryazar olanların puan ortalamalarının ilköğretim mezunu olanların puan ortalamalarından daha yüksek bulundu. (p<0.001). Hastaların eğitim düzeyi arttıkça yaşam kalitesi yükseldi. Hastaların kalp yetmezliği sınıflarına göre LVD-36 puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.001). NYHA 4 olan olguların puan ortalamalarının NYHA 2 ve 3 olanların puan ortalamalarından daha yüksek olduğu bulundu (sırasıyla, p<0.001, p=0.007). Hastaların kalp yetersizliği şiddeti arttıkça yaşam kalitesi de kötüleşti. Hastaların hipertansiyon varlığına göre LVD-36 puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p=0.003). Hipertansiyon olan hastaların LVD-36 puan ortalaması olmayanlardan daha yüksek bulundu. Çalışmamızda hipertansiyon hastalığın varlığı hastaların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiledi. Hastaların kalp yetersizliği sınıflarına göre BDI puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0.001). NYHA 2 sınıfında olan hastaların puan ortalaması NYHA 3 ve 4 sınıfta olanların puan ortalamasından daha yüksek bulundu (sırasıyla, p=0.032, p<0.001). NYHA 3 olan olguların BDI puan ortalamalarının NYHA 4 olanların puan ortalamalarından daha yüksek bulundu (p<0.001). Hastaların kalp yetersizliği şiddeti arttıkça dispnenin şiddeti artmaktadır. Hastalarda diyabet varlığına göre BDI puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0.011). Diyabet olan hastaların puan ortalamalarının olmayanlardan daha yüksek olduğu bulundu. Diyabet varlığı dispne şiddetini azaltmaktadır. Hastaların diyete uyma durumlarına göre BDI puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0.007). Diyete uyan hastaların puanlarının uymayanlardan daha düşük olduğu saptanmıştır. Diyete uymak hastaların dispne şiddetini arttırmaktadır. Hastaların BDI puanları ile kullandıkları ilaç sayıları arasında negatif yönde 0.206 (zayıf) düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (r=-0.206, p=0.014). Hastaların kullandıkları günlük ilaç sayısı arttıkça dispne şiddeti de kötüleşti. Hastaların BDI puanları ile LVD-36 puanları arasında negatif yönde 0.599 (orta) düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (r=-0.599, p<0.001). Hastaların dispne şiddeti arttıkça yaşam kalitesi de kötüleşti. Sonuç olarak; hemşirelerin kalp yetersizliği olan hastaların yaşam kalitesini iyileştirmek ve dispne şiddetini azaltmak için bireysel bakım planlaması, yaşam kalitesi ve dispne şiddetini geçerli ve güvenilir ölçeklerle değerlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Kalp yetersizliği, dispne, yaşam kalitesi