Edirne il merkezindeki yaşlı bireylerde beslenme durumu ve etkileyen faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE CEMALİ
Danışman: HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:'Sağlıklı Yaşlanma'yı sağlayabilmek ve yaşlılık döneminde güncel sağlık durumunu sürdürülebilmek için, öncelikle sağlıklı beslenmenin sağlanması gerekmektedir. Çalışmamız, Edirne il merkezinde yaşayan 65 yaş ve üzeri bireylerde beslenme durumunun saptanmasını ve beslenme durumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesini amaçlamıştır. Aile Sağlığı Merkezlerine gelen bireyler, dahil edilme kriterlerine uymaları ve gönüllü olmaları şartı ile araştırmaya alınmıştır. Bireylere dokuz bölümden oluşan anket formu uygulanmıştır: Genel bilgiler formu, beslenme alışkanlıkları formu, bir haftalık geriye dönük besin tüketim formu, vitamin-mineral desteği ve ilaç kullanım formu ve geçerliliği yapılmış olan Mini Nütrisyon Değerlendirme formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kısa formu, Geriatrik Depresyon Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği kısa formu ve antropometrik ölçümler. Araştırma, yaş ortalaması 70,59±5,82 yıl olan 966 gönüllü ile tamamlandı. Kadın ve erkekte sırası ile enerji ve protein alımları 25,86±8,67 kkal/kg/gün ve 25,23±7,84 kkal/kg/gün ve 0,97±0,31 g/kg/gün ve 0,95±0,28 g/kg/gün'dür. Günlük diyetle alınan mikro besin ögeleri karşılama yüzdeleri D vitamini (%16,54±21,20 ), folik asit (%44,22±12,92) ve potasyum (%53,68±16,29) haricinde önerileri karşılamaktadır. Beden kütle indeksine göre %36,9'u hafif şişman, %48,3'ü obezdir. Malnütrisyon taramasına göre bireylerin %8,9'u malnütrisyon ya da malnütrisyon riskindedir. Malnütrisyon skoru ile depresyon skoru arasında korelasyon bulundu (r=-0,140 p<0,001), diğer ölçekler ile ilişki bulunmadı. Fiziksel aktivite skoru arttıkça diyetin proteinden gelen yüzdesi (r=0,080 p=0,013) artmıştır. Fiziksel aktivite skoru arttıkça BKİ (r=-0,085 p=0,008), BMH (r=-0,193 p<0,001), vücut yağ kütlesi (r=-0,202 p<0,001), yağsız vücut kütlesi (r=-0,186 p<0,001) ve bel kalça oranı (r=-0,182 p<0,001) azalmış ve kas kütlesi (r=0,080 p=0,013), kemik kütlesi (r=0,206 p<0,001) ve toplam vücut suyu (kg) (r=0,069 p=0,033) artmıştır. Yaşam kalitesi skoru arttıkça bireylerin enerji (kkal) ( r=0,074 p=0,021) ve protein (g) (r=0,139 p<0,001) artmakta, beden kütle indeksi (r=-0,080 p=0,013) ve yağ kütlesi (r=-0,068 p=0,034) azalan zayıf ilişki içindedir. Depresyon riski arttıkça diyetin karbonhidrat yüzdesi (r=0,115 p<0,001) artmaktadır. Depresyon riski arttıkça MND-KF skoru (r=-0,140 p<0,001), UFAA-KF SKORU (r=-0,207 p<0,001) ve yaşam kalitesi skoru (r=-0,474 p<0,001) azalan ilişki içindedir. Depresyon skoru ile yağsız vücut kütlesi (r=-0,100 p=0,002), kas kütlesi (r=-0,094 p=0,004) ve bel kalça oranı (r=-0,102 p=0,002) arasında korelasyon vardır. Bireylerin günlük enerji gereksinimlerini karşıladıkları, fakat sağlıklı ve dengeli beslenmeyi yeterli ölçüde sağlayamadıkları görülmektedir. Ayrıca bireylerin fiziksel aktivite düzeyinin artması yaşam kalitesinde artma ve depresyon riskinde azalma ile ilişkili ve beslenme durumu ve vücut kompozisyonu bileşenleri ile olumlu ilişki içindedir. Bireylerin yeterli ve dengeli beslenme konusunda uzman bir yol göstericiye ve düzenli fiziksel aktivite konusunda yönlendirilmeye ihtiyaçları vardır. Düzenli takip, diyet ve yaşam tarzı müdahaleleri gereklidir.