Molla Lutfi'nin "Talikat Ala Evaili Sahihi'l-Buhari" Adlı Eserinin tahkik ve tahlili

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED YAKUP KEPENEK

Danışman: ABDULLAH TAHA İMAMOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma XV. yüzyılda yaşamış olan Osmanlı dönemi alimlerinden Molla Lutfi'nin Talîkât Alâ Evâil-i Sahîhi'l-Buhârî adlı eserini konu edinmektedir. Molla Lutfi yaşadığı dönemin önde gelen alimlerinden biridir. Sinan Paşa'nın en önemli öğrencisi olan Molla Lutfi, Fatih Sultan Mehmed'in sarayında hafız-ı kütüplük görevinde bulunmuştur. Hazır cevap ve iğneleyici üslubuyla çağdaşlarını zor durumda bırakan Molla Lutfi akranlarının, sahip olduğu ilme olan hasetlerinden şikayet etmektedir. Molla Lutfi çağdaşlarıyla olan çekişmeleri sonucu zındıklık suçlamasıyla idam edilmiştir. Zındıklık suçlaması ile öldürülen Molla Lutfi'nin bu eserinde katline gerekçe olarak sürülebilecek ifadelerin varlığından şüphe edilmekteydi. Ancak yapılan incelemeler sonucunda böyle bir ifadenin bulunmadığı tespit edilmiştir. Olgun şerh döneminin zirve isimlerine yakın bir dönemde yaşamış olan Molla Lutfi'nin bu eseri talika literatürüne işaret etmektedir. O, gereksiz uzatmalara yer verildiğinden dolayı el-Câmiu's-Sahîh'e yapılan şerhleri eleştirmektedir. O, bu eserini el-Câmiu's-Sahîh'e muhtasar bir şerh yapma gayesiyle ele almıştır. Bu eseri yazarken istifade ettiği en önemli kaynak ise Kirmânî'nin el-Kevâkibü'd-Derârî adlı eseridir. Son olarak ifade edilmelidir ki felsefe ve matematik alanında uzman bir ilim adamı olan Molla Lutfi'nin İslami ilimlerde eser verecek düzeyde yetkinliğe sahip olması Osmanlı Devleti'ndeki çok yönlü ilim anlayışına işaret etmektedir. Tez, giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında tezde işlenecek konulara kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde Molla Lutfi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümde ise Talîkât Alâ Evâil-i Sahihi'l-Buhârî tahlil edilmiştir. Üçüncü bölüm ise eserin tahkik çalışmasını içermektedir.