Melissa officinalis'in antioksidan özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA GÜNERALP
Danışman: FİLİZ SANAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fenolik bileşikler, aromatik halka ve hidroksil grupları içeren, bitkilerde çevresel streslere karşı koruma sağlayan ve yapısal bütünlüğü destekleyen; insan sağlığında ise güçlü antioksidan, anti inflamatuar ve antimikrobiyal etkileriyle öne çıkan, aromatik yapıda biyoaktif organik bileşiklerdir. Çeşitli çalışmalar, Melissa officinalis L'nin yüksek miktarda flavonoidler, rosmarik asit, gallik asit, fenolik içerikler içeren kimyasal bileşikleri sayesinde yüksek miktarda antioksidan aktiviteye sahip olduğunu ileri sürmektedir. M.officinalis L (Lamiaceae), halk arasında sindirim, gaz giderici, antispazmodik, yatıştırıcı, analjezik, tonik ve diüretik özelliklerinin yanı sıra fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar için kullanılmaktadır. Bu tez, M. officinalis (oğul otu) bitkisinin antioksidan özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye ve Kıbrıs'tan elde edilen örneklerin farklı çözücü ve ekstraksiyon yöntemleriyle ekstraktları elde edilerek antioksidan özellikleri çeşitli yöntemlerle belirlenmiştir. Antioksidan kapasiteyi belirlemek için 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil (DPPH) ve 2,2'-azino-bis (3-etilbenztiazolin-6-sülfonik asit) (ABTS) radikallerini giderme etkisi incelenmiştir. Fenolik ve flavonoid bileşiklerin tayini spektofotometrik yöntemlerle toplam fenolik ve flavaonoid içerik olarak belirlenmiştir. Çalışma sonunda elde edilen bulgulara göre, toplam fenolik bileşik içeriği Kıbrıs ve Türkiye örneklerinde en çok etil asetat çözücüsüyle hazırlanan çalkalamalı su banyosu ekstraksiyon yönteminde verimli olmuştur (sırasıyla % 323,33 ± 6 GAE µg/mL ve % 513,16 ± 6,6 GAE µg/mL). Toplam flavonoid tayininde, elde edilen bulgulara göre geleneksel yöntem olan çalkalamalı su banyosu ekstraksiyon metodu, her iki örnek için ultrasonik destekli yönteme göre daha yüksek verimlilik göstermiştir. M. officinalis'in Kıbrıs örneklerinde metanol (712,95 ± 19,25 KE µg/mL), Türkiye örneklerinde ise etil asetat (1019,4 ±19,36 KE µg /mL) daha iyi çözücülük göstermiştir. DPPH radikallerini süpürme gücü tayininde çalkalamalı su banyosu yönteminin örnekler için daha verimli olduğu gözlenmiştir. 1000 µg/mL konsantrasyonunda hazırlanan Kıbrıs örneklerinde metanol çözücüsü (% 90,83 ± 0,21 µg/mL) daha verimli olurken Türkiye örneklerinde etil asetat çözücüsü (% 90,41 ± 0,14 µg/mL) daha yüksek aktivite göstermiştir. M. officinalis'in farklı yöntem ve çözücülerle 1000 µg/mL konsantrasyonunda hazırlanan tüm Türkiye ve Kıbrıs örnekleri çok yüksek ABTS radikali giderici özelliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler Kıbrıs (% 92,5 ± 0,13 µg/mL) ve Türkiye (% 92,96 ± 0,26 µg/mL) örnekleri için hazırlanan metanol çözücüsü ve çalkalamalı su banyosu ekstraktlarının en yüksek aktiviteye sahip oldukları gözlendi. M. officinalis'in farklı yöntem ve çözücülerle hazırlanan ekstrakları LC-MS/MS cihazı ile çalışılarak içerdiği fenolik bileşiklerin türü ve miktar tayinleri yapıldı. Elde edilen sonuçlara göre M. officinalis bitkisinin yoğun olarak Protokateşuik Asit, Kafeik Asit, Siringik Asit ve Jaseosidin bileşiklerine sahip olduğu görüldü. Ayrıca iyi oranda jasmonik asit, salisilik asit, p-Kumarik asit ve trans-Ferulik asit içeriği tespit edildi.