Patara antik kenti, yeraltındaki, roma villalarının jeofizik (elektrik özdirenç yöntemi tomografi tekniği ve yer radarı) ile belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, UYGULAMALI BİLİMLER VE TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERBAY KÜÇÜKDUVAN
Danışman: MEHMET ALİ KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arkeolojik kazılarda, yeraltındaki arkeolojik yapı kalıntılarının araştırılmasında karşılaşılan en büyük sorun; yapı kalıntılarının yer ve derinliklerinin bilinmemesidir. Bu sorun arkeolojik kazılara ekonomik anlamda maliyet ve kazı sürecine zaman eklenmesi demektir. Ekonomik ve zaman kayıplarının üstesinden gelmek için arkeoloji biliminin en büyük destekçisi, arkeometri kapsamında, jeofizik mühendisliği araştırmalarıdır. Hasarsız, tahribatsız ve kazısız özellikleri ile jeofizik yöntemlerin arkeolojik yapı kalıntılarının araştırılmasında kullanımı 1940'lı yıllarda başlamaktadır. Günümüzde jeofizik alet teknolojisindeki hızlı gelişmelere paralel olarak çok hızlı veri toplanması, toplanan verilerin işlenmesinde bilgisayar kapasitesi ve hızındaki gelişmelerle 2B ve 3B ters çözüm ve modelleme yazılımlarının hızlı olarak çalıştırılması arkeolojik yapı kalıntılarının araştırılmasında jeofizik yöntemleri, arkeolojik kazının standardı haline getirmiştir. Bu çalışma, Antalya ili Kaş ilçenin sınırları içerisinde yer alan Patara Antik Kenti'nde yürütülen ve yeraltındaki Patara Villalarının bulunduğu düşünülen bölgede gerçekleştirilen elektrik özdirenç tomografi (ERT) uygulaması ile arkeolojik yapı kalıntılarının olası yerlerini ve villalara ait izlerin belirlenmesini kapsamaktadır. Çalışmada Yerradarı (GPR) yöntem sonuçlarından da yararlanılmıştır. Birbirine paralel profiller boyunca yapılan ERT ölçümleri sonucu elde edilen verilerinin ters çözümü; düzgünlük-kısıtlı doğrusallaştırılmış en-küçük kareler yöntemini kullanan ERTInv2D yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ters çözüm sonuçlarının 3B hale getirilerek hava fotoğraflarındaki konumlarına yerleştirilerek herhangi bir arkeolojik kazı işlemi gerçekleştirilmeden alanın yer altı görüntüsünün ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma alanının GPR ve ERT çalışmaları sonucu elde edilen yeraltı görüntülerinde insan yapımı olabileceği açıkça görülen geometrik formda izler gözlemlenmiştir. Belirtilerin boyutları, bunların Villalara ait izler olabileceğini göstermektedir. Belirtilerin 0.50 m derinlik seviyelerinden sonra gözlenmesi, araştırma alanında halen yapılan tarımsal faaliyetlerle ilgili olmalıdır. Bu nedenle araştırma alanının kamulaştırılmamış olması ve hali hazırda tarım faaliyetlerinin sürdürülmesi göz önünde bulundurularak belirlenen olası yapı kalıntılarının koruma altına alınması ve arkeolojik kazısının ilerleyen süreçlerde gerçekleşmesi beklenmektedir. Jeofizik yöntemlerin arkeolojik yapı kalıntılarının araştırılmasında kullanılması ile elde edilen sonuçlar; arkeoloji bilimi ve kültürel mirasın korunması açısından jeofiziğin önemli katkıları olduğunu göstermektedir.