Alkandiil-a,?-bis(dimetilalkilamonyumbromür) tipi dimerik sürfaktanların sentezi ve faz transfer katalizörü özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDAT SEMİH BAŞTÜRK

Danışman: MESUT BOZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin birinci kısmında alkandiil- ? , ? -bis(dimetilalkilamonyum bromür) tipi dimerik sürfaktanların sentezi gerçekleştirilmiştir. Öncelikle fonksiyonel grup taşımayan düz zincirli dimerik sürfaktanlar ya N,N,N',N'-tetrametil etilendiamin 'in alkil halojenürlerle ya da dimetilalkil aminlerin dihaloalkanlarla SN2 tipi reaksiyonlarıyla sentezlenmiştir. Özellikle biyolojik olarak bozunabilirlikleriyle ilgi çeken esterkuat dimerik sürfaktanlar bromoasetil bromür veya çeşitli açil halojenürlerden yola çıkılarak iki aşamada sentezlenmiştir. Altı adet düz zincirli, ondört adet ester fonksiyonel olmak üzere toplam yirmi adet dimerik sürfaktanın sentezi yapılmıştır.Kuaterner amonyum bileşiklerinin organik sentezlerde faz transfer katalizörü olarak kullanımları bilinmektedir. Fakat dimerik kuaterner amonyum bileşiklerinin çift fazlı reaksiyonlarda faz transfer katalizörü olarak kullanıldığı örnek bulunmamaktadır. Tezin ikinci kısmında sentezlenen dimerik sürfaktanlardan seçilen sekiz tanesi izovanilin'in O-oktillenmesi ve O-siklopentillenmesi reaksiyonunda faz transfer katalizörü olarak kullanılmıştır. Reaksiyonlar faz transfer katalizörü olmaksızın ve klasik faz transfer katalizörü tetrabütilamonyum bromür ile de uygulanmış ve sonuçlar dimeriklerin reaksiyonları ile karşılaştırılmıştır. Alkandiil- ? , ? -bis(dimetil-alkilamonyum bromür) tipi dimerik sürfaktanların faz transfer katalizli alkilleme reaksiyonlarında başarılı şekilde faz transfer katalizörü davranışı sergilediği görülmüştür.