Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumları ve hizmet içi eğitimleri için bir ihtiyaç analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ENGELLİ ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE BAYYİĞİT
Danışman: GÖKHAN ILGAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın genel amacı, özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemek ve hizmet içi eğitimleri için bir ihtiyaç analizi gerçekleştirmektir. Gerçekleştirilen çalışma iki araştırmayı kapsamaktadır. Bunlardan birincisi özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemek üzerine yapılmıştır. Diğer araştırma ise tutumların değişiminde etkili olduğu düşünülen, olası eğitim programlarının hazırlanmasında faydalı olacak bilgiler sunmaya dönüktür. Bu amaçla ikinci araştırma özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını belirlemeyi içermektedir. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarını belirlemeye dönük olan birinci araştırma tarama modeliyle desenlenmiştir. Genel tarama modelinin bir türü olan ilişkisel tarama modelindeki bu araştırma gönüllü olarak katılan 235 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Çorbacı-Serin, Girli ve Yıldırım-Doğru (2012) tarafından geliştirilen "Zihin Engelli Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime İlişkin Tutum Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ortalama ve standart sapma hesaplanmış; normallik varsayımlarını sağlayabilme durumlarına göre Kolmogrov-Smirnov, Shapiro-Wilk ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarının olumlu düzeyde olduğu görülmüştür. Akran ilişkileri, cinsiyet, öğretmen yeterliliği ve toplamda "katılıyorum" düzeyinde iken beden imgesi, gereklilik ve olumsuz etki boyutlarında ise "kesinlikle katılıyorum" düzeyindedir. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumlarında cinsiyete göre olumsuz etki alt boyutunda kadınlar lehine küçük etki düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Cinsel eğitime yönelik tutumlarda hizmet öncesinde eğitim alma durumuna göre öğretmen yeterliliği alt boyutunda hizmet öncesinde eğitim alanlar lehine küçük etki düzeyinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik tutumları cinsel eğitim ile ilgili hizmet içinde eğitim alıp, almamaya göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Hizmet öncesinde ve hizmet içinde eğitim alıp almama durumlarına göre incelendiğinde ise hizmet öncesinde ders alan öğretmenler lehine anlamlı fark görülür iken hizmet içi eğitimde ders alma durumunda ortalamalarda düşüş saptanmıştır. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik ihtiyaçlarını belirlemeye dönük olan ikinci araştırma ise katılımcıların fikir birlikteliğine ulaşmayı amaçlayan ve hem nitel hem de nicel yöntemleri içinde barındıran delphi tekniği ile yapılmıştır. Bu araştırma 22 kadın, 9 erkek olmak üzere 31 gönüllü özel eğitim öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler süreç içerisinde oluşturulan delphi anketleri ile toplanmış, delphide son kanıya ulaşmak için sabitlik ve fikir birliğine yönelik iki ayrı analiz yapılmıştır. Verilerin analizinde medyan, mod, standart sapma, varyans, aralık, en düşük ve en yüksek değerler, çeyrekler arası genişlik ve puan aralıklarının yüzde değerleri hesaplanmış; normallik varsayımlarını sağlayabilme durumlarına göre Shapiro-Wilk ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitime yönelik hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının en fazla korunma becerileri alanına dönük olduğu ardından öz bakım becerileri, aile katılımı, akran ilişkileri, algı eğitimi (duyuşsal alan), davranış kontrolü, doğru karşı cins ilişkisi, dürtü kontrolü ve problem davranış sağaltımı alanlarında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.