Rage hedefli azeliragon tedavisinin ER stres aracılı diyabetik retinopatide terapötik etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM KÖSE
Danışman: HANDE GÜÇLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabetes Mellitus günümüzde önemli bir sağlık sorunudur. Diyabetik retinopati ise diyabetin mikrovasküler bir komplikasyonudur. Dünyadaki körlüğün başlıca nedenlerindendir. Diyabette kronik hiperglisemi, inflamasyon ve reaktif oksijen radikallerinin birikimi sonucu oluşan oksidatif stres, endoplazmik retikulum stresi gibi çeşitli faktörler hücrelerde iskemi ve apoptozisi tetiklemektedir. Bu durum gözde hafif dereceli retinopati bulgularından, görmeyi tehdit eden ciddi klinik bulgulara kadar değişen tablolara yol açmaktadır. Günümüzde uygulanan tedaviler yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle diyabetik retinopati tedavisi ile ilgili araştırmalar devam etmektedir. Diyabetik retinopati patogenezinden sorumlu birçok metabolik yolak tanımlanmıştır. Bunlardan biri de ileri glikasyon son ürünleridir. Hiperglisemiye nedeniyle oluşan bu ürünler, reseptörlerine bağlanarak retinopati patogenezinde görev almaktadır. Çalışmamızda, insan retinal pigment hücre hattı, önceki çalışmalar baz alınarak uygun miktarlarda ileri glikasyon son ürünleri+ glukoz+ lipopolisakkarit' e maruz bırakılarak diyabetik retinopati modeli oluşturulmuştur. İleri glikasyon son ürünleri reseptör inhibitörü olan azeliragon molekülü, 72 saat boyunca 100nM, 300nM ve 500nM dozlarında diyabetik hücrelere uygulanmıştır. Sonrasında yapılan analizlerde, diyabetik retinopati patogenezinde görevli çeşitli hedef genlerin mRNA ekspresyonları ve değişimleri değerlendirilmiştir. Kontrol grubu, diyabetik retinopati grubu ve azeliragon uygulanan diyabetik gruplar ANOVA ve Tukey testleri kullanılarak istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Böylece azeliragonun diyabetik retinopatideki etkinliği değerlendirilmiştir. Çalışmamızda anjiyogenez, inflamasyon, endoplazmik retikulum stresi, oksidatif stres ve apopitoziste görevli başlıca genler analiz edilmiştir. Özellikle azeliragon molekülünün yüksek doz uygulandığı gruplarda inflamasyon, anjiyogenez ve apoptozisin baskılandığı görülmüştür. Ayrıca endoplazmik retikulum stresinde ve katlanmamış protein yanıtında görevli genlerin ekspresyonlarının azaldığı, protein katlanma kapasitesini arttırılmasından sorumlu olan genlerin ise arttığı gözlenmiştir. Sonuç olarak in vitro yapılan çalışmamızdan elde edilen veriler neticesinde azeliragon molekülü, endoplazmik retikulum stresi aracılı diyabetik retinopati tedavisinde potansiyel bir ajan olabilir. Anahtar kelimeler: Diyabetik retinopati, endoplazmik retikulum (ER) stres, Azeliragon, ileri glikasyon son ürünleri (AGE), AGE reseptörü (RAGE), ARPE-19