Erken çocuklukta bilişsel işlevler ile öz düzenleme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL AKAY
Danışman: EZGİ AKŞİN YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Erken çocuklukta bilişsel işlevler ile öz düzenleme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlayan araştırma nicel araştırma yöntemiyle tasarlanmış ve araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen okullarda eğitime devam eden ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 48-66 aylık çocuklardan oluşmaktadır. Araştırmada demografik bilgi formu, Akşin-Yavuz (2016) tarafından uyarlaması yapılan ''Bilişsel İşlevlerin Uygulanması Ölçeği'' ile Bayındır ve Ural (2016) tarafından geliştirilen ''Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; çocukların genel anlamda bilişsel işlevlerini uygulayarak gösterdikleri bilişsel işlev performansları arttıkça hem genel anlamda öz düzenleme becerisinin hem de öz düzenlemenin alt boyutu olarak düzenleme becerilerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre çocukların bilişsel işlevlerini uygulama performansları genelinde ve bir alt boyutu olarak örüntü yapma becerilerinde artış oldukça düzenleme ve öz düzenleme becerilerinde de artışlar olmaktadır. Bununla birlikte çocukların bilişsel işlev uygulamalarının alt boyutu olarak bakış açısı almaya dair öğretim yapıldıktan sonraki uygulamada elde ettikleri puanlar arttıkça öz düzenleme becerilerinin arttığı görülmektedir. Çocukların bilişsel işlevlerini uyguladıkları görevler sırasında ön test uygulamasında sergiledikleri davranışlar olarak öz düzenleme arttıkça kontrol ve öz düzenleme becerilerinin arttığı, esneklik davranışı arttıkça düzenleme ve öz düzenleme becerilerinin arttığı ve motivasyon arttıkça düzenleme becerisinin arttığı söylenebilir. Bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeğinin dinamik değerlendirmeye dayanan yapısı gereği ölçek uygulaması sırasında gerçekleştirilen müdahale (öğretim) aşamasında çocukların sergiledikleri davranışlarda ise yalnızca bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeği görevlerinde öz düzenleme becerisi yüksek olan çocukların öz düzenleme ölçeği toplam puanlarının, düzenleme ve kontrol alt boyutlarıyla birlikte yüksek olduğu ortaya konmuştur. Bu durum genel anlamda sahip oldukları öz düzenleme becerileri ile bilişsel işlevlerin uygulanması ölçeği alt boyutlarında yer alan görevler sırasında hayata geçirilen öz düzenlemenin birbiriyle uyumlu olarak değiştiğini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alan yazına dayandırılarak tartışılmış ve elde edilen sonuçlar ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur.