Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşıt gelme bozukluğu eştanılı çocuk ve ergenlerde irritabilite düzeyi ile duygusal-davranışsal problemler ve işlevsellik düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, ÇOCUK RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RANA COŞKUN
Danışman: IŞIK GÖRKER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu eştanılı olgu grubu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı olgu grubu ve sağlıklı kontrol grubu; sosyodemografik özellikler, klinik değişkenler, irritabilite, davranışsal ve duygusal problemler ve işlevsellik düzeyi açısından karşılaştırılmıştır. Örnekleme, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne 20.08.2024-20.01.2025 tarihleri arasında başvuran, 6-12 yaş aralığında henüz tedavi almamış 53'er çocuk ve ergen ile anneleri dahil edilmiştir. Sağlıklı kontrol grubu olarak, dahil edilme kriterlerini sağlayan 53 ergen dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmacı tarafından yapılan görüşme sırasında sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu-DSM 5-Türkçe Uyarlaması ile eştanı değerlendirmeleri yapılmış, tüm olgulara Duygusal Reaktivite İndeksi Çocuk Formu; bakım verenlerine ise Duygusal Reaktivite İndeksi, Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği Yenilenmiş Kısa Formu, Weiss İşlevsellikte Bozulma Ölçeği Ebeveyn Formu, Güçler ve Güçlükler Anketi Ebeveyn Formu uygulanmıştır. Bulgular, çocuk özbildirimlerinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu eştanılı gruptaki irritabilite düzeyinin diğer gruplara kıyasla anlamlı şekilde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,001). Ebeveyn değerlendirmelerinde ise dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olgu grubu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu eştanı grupları arasında irritabilite şiddeti açısından benzer bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu eştanılı grupta duygusal ve akran problemleri daha yüksek gözlenmiş (p=0.001); aile ve öğrenme işlevselliği alanlarında ise sağlıklı kontrollere göre belirgin bozulmalar bulunmuştur (p<0,05). Elde edilen sonuçlar, yüksek irritabilitenin genel psikopatoloji yükü ve işlevsellik bozulmaları ile güçlü ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, tedavi süreçlerinde irritabilitenin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, karşıt olma karşı gelme bozukluğu, irritabilite, duygusal-davranışsal problemler, işlevsellik