Edirne il merkezinde 46 yaş ve üzeri tip2 diyabetes mellitus hastalarının öz yönetim ve tedavi uyumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİH BİLİR
Danışman: ÖNDER SEZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabetes Mellitus (DM), tüm dünyada mortalite ve morbiditede artışına sebep olan kronik bir metabolizma bozukluğu olup, ömür boyu düzenli tıbbi bakım gerektirir. Bu durum göz önüne alındığında, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde hastaların bilgilendirilmesi ve yönetimi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, 46 yaş üzeri Tip 2 DM hastalarının, diyabet öz yönetimi ve tedavi uyumuna ilişkin bilgi düzeyini, davranış kalıplarını değerlendirmek ve buna etki eden sosyodemografik özellikler, alınan tedavi, diyabet süresinin öz yönetim ve tedavi uyumuna etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmaya, Edirne il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran, tip 2 DM hastalığı olan 46 yaş ve üstü 318 kişi dahil edilmiştir. Veriler, 57 sorudan oluşan anket yardımı ile toplanmıştır. Anket formunda tarafımızca oluşturulan, hastaların sosyodemografik özellikleri ve tıbbi durumları ile ilgili 30 soru bulunmaktadır. Ek olarak 8 soru içeren Morisky Tedavi Uyum Ölçeği (MTUÖ-8) ve 19 sorudan oluşan Tip 2 Diyabet Öz Yönetim Ölçeği katılımcılara uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 19 paket istatistik programı (seri no:10240642) kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Araştırmaya dahil edilen hastaların yaş ortalamaları 63,32±9,12 saptanmış ve %52,5'inin kadın, %82,1'inin evli, %48,4'ünün emekli olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların eğitim durumu incelendiğinde %48,1 ile büyük kısmının ilkokul mezunu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %49,1'inin hiç sigara kullanmadığı, %80,5'inin hiç alkol kullanmadığı saptanmıştır. Katılımcıların hastalıklarına ait sorular sorulduğunda, çoğunluğunun şeker hastalığı tanısı aldıktan sonra diyabet eğitimi aldığı (%89,9), şeker hastası tanısı aldıktan sonra diyetisyene yönlendirildiği (%91,2), evde düzenli olarak kan şekeri takibi yaptığı (%72,0) ve 50 diyabet takibi için kontrol amaçlı aile hekimliğine gittikleri (%76,4) belirlenmiştir. Ayrıca çalışmamıza katılan bireylerin %34'ü hafif kilolu, %27'si hafif obez, %13,2'si orta derecede obez, %1,9'u süper obez, %6,3 ü morbid obez olarak bulunmuş olup, zayıf kimse bulunmamaktadır. Katılımcıların tedavi uyum düzeyleri puan ortalaması 6,016±2,10 ile yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Çalışmamıza katılan bireylerin, diyabet öz yönetim ölçeğinden aldığı toplam ölçek puan ortalaması ise 60,51±14,39 bulunmuş ve orta düzey olarak belirlenmiştir. Erişkin aşılarını olanların, diyabet eğitimi alanların, diyetisyene yönlendirilenlerin, hastane yatışı olanların, hipoglisemi atağı olanların ve haftalık toplam egzersiz süresi 150 dakikadan fazla olanların diyabet öz yönetim puanları daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Katılımcıların yaşları ile tedavi uyum ve diyabet öz yönetim düzeyleri arasında pozitif anlamlı ilişki saptanmıştır. Ayrıca diyabet tanısı konulma yılı ile diyabet öz yönetimi arasında pozitif anlamlı ilişki saptanmıştır. Diyabet kronik bir hastalıktır. Diyabet hastasının takibinde amaç glisemik hedeflere ulaşarak komplikasyonları önlemek veya ötelemektir. Diyabet tedavisinde hangi ajan kullanılırsa kullanılsın tedavinin ilk basamağı her zaman yaşam tarzı değişikliği olmalıdır. Glisemik kontrolün sağlanması için hasta yaşam tarzı değişikliği önerilerine uymalı, reçete edilen ilaçları önerildiği şekilde kullanmalı, düzenli kontrole gitmeli, evde kan basıncı ve kan şekeri takibini yapmalı ve hastalığı hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Tedavi başarısı ancak hekim ve hastanın karşılıklı uyum içinde sürecin yönetimine katılmalarıyla sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Diyabetes mellitus, tip 2, tedavi uyumu, öz yönetim