Fen okuryazarlığı boyutları dikkate alınarak geliştirilmiş z-kitabın etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDEN ÇAKIR
Danışman: MURAT ÇELTEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı kullanılmakta olan fen bilimleri ders kitabının fen okuryazarlığı boyutları ve deneylerdeki sorgulayıcı-araştırma düzeylerinin dikkate alındığı ve dijital içerikler eklenerek hazırlanan z-kitap modülünün özel yetenekli ve normal gelişim gösteren öğrenciler üzerinde etkililiğinin incelenmesi ve öğretmen ile öğrenci görüşleri açısından değerlendirilmesidir. Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu desen ve durum çalışması bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini normal gelişim gösteren 6.sınıftan 55 öğrenciyle özel yetenekli 26 öğrenci ve 35 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Geliştirilen z-kitap modülünün etkililiğini incelemek üzere iki deney iki kontrol grubunda "Madde ve Isı Ünitesi" kapsamında fen bilimleri dersleri yürütülmüş olup fen bilimleri öğretmenlerinin z-kitap hakkında görüşleri alınmıştır. Araştırma öğrencilere öntest sontest düzeninde uygulanan ölçeklerde araştırma becerileri, bilim okuryazarlıkları, dijital okuryazarlıkları ve fen başarılarındaki muhtemel farklılıklar araştırılmıştır. Ek olarak öğrencilerle uygulama öncesi ve sonrasında mülakatlar yapılmıştır. Bunun yanında fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini almadan önce dijital yeterliliklerine yönelik veri toplanmış daha sonra geliştirilen z-kitap modülü hakkında bireysel olarak incelemelerini tamamladıklarında görüşleri alınmıştır. Sonuç olarak araştırmada z-kitabın kullanıldığı fen bilimleri derslerinde normal gelişim gösteren öğrencilerin araştırma becerilerinde anlamlı düzeyde farklılık tespit edildiği, fen başarılarında kontrol grubuna nazaran anlamlı düzeyde olmasa da nispeten daha iyi oldukları ancak bilim okuryazarlıkları ve dijital okuryazarlıklarında benzer gelişimlerin olmadığı tespit edilmiştir. Z-kitabın kullanıldığı fen bilimleri derslerinde özel yetenekli öğrencilerin dijital okuryazarlıklarında anlamlı düzeyde farklılık tespit edildiği öğrencilerin bilim okuryazarlıkları ve fen başarılarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde bir farklılık olarak değerlendirilemese de kısmen iyi oldukları ancak araştırma becerilerinde benzer gelişimlerin sağlanmadığı tespit edilmiştir. Fen bilimleri öğretmenlerinin, normal gelişim gösteren öğrencilerin ve özel yetenekli öğrencilerin görüşleri göz önüne alındığında yer yer fikir ayrılıkları olduğu görülse de farklı profile sahip öğrenciler ve öğretmenlerin genel olarak z-kitaba karşı olumlu bir bakış açısına sahip oldukları ve z-kitabı fen derslerinde öğrenmeyi kolaylaştıran bir materyal olarak betimledikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: z-kitap, fen okuryazarlığı, dijital okuryazarlık, sorgulayıcı-araştırma, araştırma becerileri, fen ders kitabı