Ispanak kökünde ultrason destekli ekstraksiyon yöntemi ile biyoaktif bileşenlerin kazanımı ve sürecin yanıt yüzey yöntemi ile optimizasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDE ÖZCAN

Danışman: İREM DAMAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada gıda endüstrisinde ve evlerde ıspanağın temizlenmesiyle açığa çıkan değerli bir atık olan ıspanak kökünden geleneksel ekstraksiyon yöntemlerine alternatif olarak yeşil ve yenilikçi yöntemler arasında özellikle uygulama süresinin kısa olması nedeniyle dikkat çeken ultrason destekli ekstraksiyon yöntemiyle biyoaktif bileşenlerin kazanılması hedeflenmiştir. Ultrason destekli ekstraksiyon prob tipi ultrasonik homojenizatör ile gerçekleştirilmiş ve yöntemde ekstraksiyon değişkenleri genlik (%25-55), sıcaklık (10-30 °C), süre (3-5 dk) ve etanol konsantrasyonu (%20-60) olarak belirlenmiştir. Optimizasyon sürecinde ekstraksiyon değişkenlerinin ıspanak kökünün toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid madde miktarı ve antioksidan aktivitesi üzerine olan etkileri incelenmiştir. Süreç, yanıt yüzey yöntemi ve merkezi kompozit tasarım kullanılarak 30 farklı deneme koşulu içeren bir deney tasarımı olacak şekilde tasarlanmış ve bu koşullar için optimize edilmiştir. Ispanak kökünde maksimum miktarda fenolik bileşiğin (5579,51 mg GAE/kg LF), flavonoid maddenin (1824,34 mg KE/kg LF) ve antioksidan aktivitenin (20,79 mmol TE/kg LF) elde edildiği ekstraksiyon koşulları %55 genlik, %20 etanol konsantrasyonu, 10 °C sıcaklık ve 3 dk ekstraksiyon süresi olarak belirlenmiştir. Optimum ekstraksiyon koşulunda elde edilen ıspanak kökü ekstraktının toplam fenolik madde miktarının %31,55 oranında ve toplam flavonoid madde miktarının %66,80 oranında arttığı, antioksidan aktivitesinin ise %11,15 oranında azaldığı tespit edilmiştir.