Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 15-49 yaş arası kadınların aile planlaması ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE TUNÇ
Danışman: SERDAR ÖZTORA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda; Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 15-49 yaş arası kadınların aile planlaması hakkında bilgi düzeylerini, tutum ve davranış özelliklerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini Edirne il merkezinde yaşayan 15-49 yaş arasındaki 47.700 kadın oluşturmaktadır. Nüfusun yaklaşık %1'ine ulaşmak hedeflenerek rastgele örneklemle seçilen 500 kişiye ulaşıldı. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan anket yardımıyla toplandı. Anket katılımcıların sosyodemografik ve doğurganlık özellikleri ile ilgili 16 soru, aile planlaması hakkındaki bilgi düzeylerini, görüşlerini ve kullanım durumlarını sorgulayan 50 soru olmak üzere toplam 66 sorudan oluşmaktadır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 33,46±7,83 (minimum 15, maksimum 49) yıldı. Kadınların %80,6'sı (n=403) evli, %42,8'i (n=214) ev hanımı, %42,4'ü (n=212) lise mezunuydu. Katılımcıların %71,6'sı (n=358) şu anda kendileri ya da eşlerinin herhangi bir aile planlaması yöntemi kullandığını belirtirken; yöntem kullananların %77'si modern yöntemler, %23'ü geleneksel yöntemler kullanmaktadır. Modern yöntemler içinde kondom ve rahim içi araç, geleneksel yöntemler içinde ise geri çekme yöntemi en yüksek oranda kullanılmaktadır. Kadınlar kullandıkları yöntemleri ilk sırada güvenilir olması (%35,9) nedeniyle tercih etmişlerdir. Yaptığımız çalışmada herhangi bir yöntem kullanmayanların oranı %23 olup en sık yöntem kullanmama nedeninin gebelik isteği olduğu görülmüştür. Araştırmamızdaki kadınların %80,4'ü daha önce yöntem kullanıp bırakmıştır. Bırakılan yöntemler içinde ilk üç sırayı haplar (%38,6), kondom (%18,6) ve geri çekme yöntemi (%17,5) oluşturmaktadır. Çalışmamızda kondom en çok gebelik isteği nedeniyle, rahim içi araç ve oral kontraseptifler yan etki nedeniyle, geri çekme yöntemi ise gebe kalma (yöntem başarısızlığı) nedeniyle bırakılmıştır. Kadınların rahim içi araç ve oral kontraseptifleri bırakmalarına en sık neden olan yan etki ara kanamadır. Yöntemler hakkındaki bilginin en sık sağlık personelinden (%30,9) elde edildiği görülmüştür. Araştırmamıza katılan kadınların kullandıkları modern yöntemlerin %48,9'unu (%33,1'i Aile Sağlığı Merkezi, %15,8'i hastaneler) sağlık kuruluşlarından, %26,4'ünü eczanelerden, %19,4'ünü marketlerden temin ettikleri saptanmıştır. Çalışmamızda kadınların %40,9'unun herhangi bir aile planlaması yöntemi kullanırken gebe kaldıkları görülmüştür. En sık gebe kalınan yöntemlere bakıldığında ilk üç sırayı geri çekme yöntemi (%59,4), kondom (%21,7) ve rahim içi araç (%11,1) oluşturmaktadır. Çalışmamızda elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde kadınların aile planlaması yöntemleri kullanma oranları ve modern yöntem kullanma oranlarının yüksek olduğu görülmüştür. Kadınların aile planlaması yöntemleri hakkında bilgi düzeylerinin artırılması ve istenmeyen gebeliklerin önlenmesi için kişiye özel danışmanlık verilmesi, aile planlaması eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin herkesi kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması, ve sürekliliğinin sağlanması gerekmektedir.