Kanserli hastalarda semptom kontrolünün değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA KURT SADIRLI
Danışman: SERAP ÜNSAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, kanser tanısı konan, I, II, III, IV evrelerde ve ilk kez kemoterapi uygulanan hastalarda kemoterapi öncesi ve kemoterapi tedavisinden sonraki semptomları karşılaştırmak, etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla planlanmıştır.Bu araştırmanın diğer bir amacı da Edmonton Semptom Tanılama Ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışmasını yaparak literatüre yeni bir ölçek kazandırmaktır.Araştırmaya Temmuz 2006- Nisan 2007 tarihleri arasında onkoloji kliniğine başvuran farklı kanser tanıları ancak benzer klinik evrelerdeki, ilk kez kemoterapi tedavisi alan, görüşmeye istekli, herhangi bir iletişim sorunu olmayan, 18 yaş ve üzeri 50 hasta alınmıştır.Araştırmadaki veriler araştırmacı tarafından ilgili literatür doğrultusunda hazırlanan hasta bilgi formu ve kanserli hastaların bakım yönetimini iyileştirmek amacı ile Edmonton ve ark. tarafından 1996 yılında geliştirilmiş olan Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği ( ESTÖ) kullanılarak toplanmıştır.Araştırmada kullanılan ölçeğin çalışmada kullanılması konusunda gerekli izinler alındıktan sonra ölçeklere ilişkin geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olup kemoterapi öncesi Cronbach's Alfa (?) değeri 0.83; kemoterapi sonrası Cronbach's Alfa (?) değeri 0.76 olarak bulunmuştur. Bu değerlerle; ESTÖ'nin Türk kanserli hastalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.Verilerin normal dağılıma uygunluğu Tek örneklem Kolmogorov Smirnov test ile, İki kategoriden oluşan değişkenlerin semptom skorlarının karşılaştırmasında skorlar normal dağılım göstermediği için Mann Whitney U testi ile, semptom skorlarının önce-sonra değerlerinin karşılaştırması Wilcoxon test ile, ikiden fazla kategoriden oluşan değişkenlerin semptom skorlarının karşılaştırması Kruskal-Wallis test ile, sonuç anlamlı bulunduğunda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemesinde de Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır.Araştırmanın sonuçlarına göre, kanser hastalarının kemoterapi öncesi ve sonrası meydana gelen semptomlarının ESTÖ ile ölçümü sonucunda dağılımı birbirleriyle karşılaştırıldığında; tedavi sonrasında yorgunluk, bulantı, iştahsızlık, kendini iyi hissetme durumu, ciltte ve tırnaklarda değişiklik, ağızda yara ve ellerde uyuşma semptomlarının istatiksel olarak anlamlı derecede arttığı belirlenmiştir.Grupların kendi içinde karşılaştırıldığında tedavi sonrası kişisel özelliklerden yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi, eğitim durumu, çalışma durumu, medeni durum ve sigara kullanma durumu; hastalıkla ilgili özelliklerden hastalık evresi, hastalığın teşhis edilme zamanı, hastalığa uyum sağlama, hastalığı algılama ve düzenli sağlık kontrolleri yaptırma durumunun etkilendiği belirlenmiştir.Tedavi sonrası semptomları etkileyen faktörlerden kişisel özelliklerden medeni durum ve sigara kullanma durumu; hastalıkla ilgili özelliklerden de hastalık evresi, hastalığın teşhis edilme zamanı ve hastalığa uyum sağlama durumunun etkilendiği belirlenmiştir.Çalışmanın bu sonuçları doğrultusunda;?Kanserli bireylerin tedaviye bağlı yaşayabilecekleri semptomların belirlenmesi, değerlendirilmesi, kayıt edilmesi,?Kanserli bireylerde oluşabilecek semptomların önlenmesi,?Oluşan semptomları iyileştirmeye yönelik bireye uygun bakım planının uygulanması,?Bakım planı uygulanmasında bu verilerden yararlanılması,?Hemşireler tarafından kanserli hastalarda tedavi sonrasında oluşabilecek semptomlar geçerli ve güvenilir ölçekler kullanılarak düzenli aralıklarla değerlendirilmesi önerilebilir.Anahtar Kelimeler: Kanserli hasta, Semptom kontrolü, ESTÖ, Hemşirelik bakımı.