Psikiyatri hastalarına bakım verenlerin bakım verme yükünün değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KURTULUŞ DAYAK
Danışman: ÖNDER SEZER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamız Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nın yetişkin Psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran hastaların, bakıcılarındaki bakım veren yükünü ve bu yükü etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel desende tasarlanmıştır. Yapılan örneklem hesabında %95 güç ve %5 hata payı ile minimum 320 bakım verene ulaşılması planlanmıştır. Çalışmanın evrenini 04 Temmuz 2022 – 04 Eylül 2022 tarihleri arasında başvuran hastalardan, Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi başvuruları ve mükerrer kayıtlar hariç tutarak incelendiğinde, bu süreçte başvuran 1423 hastanın bakım vereni oluşturmuş, bu bakım verenlerden çalışmaya katılmaya gönüllü olan 323 hasta yakının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler 58 sorudan oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmanın ilk 30 sorusu bakım verenlerin sosyo demografik bilgileri, bakıma katılım ve bakım vermeyle beraber gelen yük durumu ile ilgili soruları, 30-58 numaralı sorular bakım verilen hastaların sosyo demografik bilgileri, hastanın tanısı ve klinik durumu, yatış ve tedavi kullanma durumu ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Ek olarak katılımcılara 22 soruluk Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmamıza katılan bakım verenlerin 213'ünün (%65,94) kadın, 110'unun (%34,06) erkek olduğu, yaş ortalamasının 43,83±13,27 (minimum 19, maksimum 81) yıl olduğu, 72'sinin (%22,29) hastanın eşi, 70'inin (%21,67) hastanın çocuğu, 64'ünün (%19,81) hastanın annesi, 62'sinin (%19,20) hastanın kardeşi, 34'ünün (%10,53) hastanın babası, 21'inin (%6,5) hastanın diğer yakınları olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği skoru ortalama 39,33±16,42 olarak saptanmıştır. Bakım verenlerin 46'sının (%14,24) az, 127'sinin (%39,32) orta, 110'unun (%34,06) ileri ve 40'ının (%12,38) aşırı düzeyde bakım yükü olduğu, şizofren tanılı hastalara bakım verenlerin, mental retarde hariç tüm tanılı hastalara bakım verenlerden yüksek puan aldığı saptanmıştır. Bakım verenin yakınlık, cinsiyet, çalışma, sosyal güvence, sabit maaş ve gelir, kronik fiziksel hastalık varlığı, psikiyatrik tanı varlığı, bakım konusunda yardım alma, bakımdan memnun ve bakım konusunda kendini yeterli hissetme, düzenli sosyal aktiviteye sahip olma, bakım verme konusunda eğitim ihtiyacı duymanın bakım verme üzerine istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır. Hastanın tanısı, eğitim durumu, çalışma durumu, saldırganlığı, istemsiz yatış olma durumu, düzenli ilaç kullanma ve psikiyatrik kontrollerine gitme durumu, yeterli aile desteği alma durumu, intihar öyküsü varlığı, adli öykü varlığı, hastanın ailesinde başka bir psikiyatrik hastalığa sahip birey varlığı ile bakım verme yükünün istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, şizofreni hastaları başta olmak üzere psikiyatri hastalarına bakım verenlerde yüksek bir bakım verme yükü olduğu görülmüştür. Bakım verme yükünün pek çok faktörden etkilendiği; geliştirilebilecek sağlık politikaları ve doğru hekim yaklaşımları ile bu yükün azaltılarak, bakım verenlerin de toplumda daha sağlıklı, daha aktif ve toplumsal yaşama daha fazla katılan bireyler olmaları sağlanabilir. Anahtar kelimeler: hasta bakımı, bakıcı yükü, bakıcılar, ruhsal hastalıklar, Aile Hekimliği