Emeklilik sistemlerinin özelleştirilmesi ve Kosova örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE PALA
Danışman: MURAT ÇİFTÇİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlılık dönemi, çalışıp gelir elde edilemeyen dönem olarak kabul edildiğinden sosyal riskler arasında yer almaktadır. Yaşlılık riskine karşı sosyal korumanın temeliniyse emeklilik aylığı oluşturur. Emeklilik aylığının neye göre belirleneceği, ne düzeyde olacağı, nasıl finansmanının sağlanacağı ise tercih edilen emeklilik sistemine göre değişmektedir. Özel emeklilik sistemi, ABD tarafından uzun yıllardır uygulanmaktadır. Düşük ve orta gelirli ülkelere de neoliberal dönemde reçete olarak sunulan bir model özelliğindedir. SSCB'nin dağılmasından sonra eski Doğu Bloğu Ülkeleri'nin önemli bölümü, sosyal sigorta sistemlerini özel emeklilik modeline göre yeniden inşa etmişlerdir. Bu ülkelerden birisi de Kosova'dır. 2008'de bağımsızlığını elde edene kadar Sırbistan'a bağlı özerk bölge konumunda olan Kosova'da, iç savaş sonrasında emeklilik taahhütleri yerine getirilmemiştir. Bu durum, beraberinde Trust isimli şirketin fon yönetimini gerçekleştirdiği özel emeklilik sistemine geçişi zorunlu kılmıştır. Bu modelde sigortalının emeklilik öncesinde kendi fon varlığını biriktirmesi esası mevcuttur. Düşük gelirli çalışanların, emeklilik döneminde de tatmin edici bir emekli aylığı elde etmesi oldukça güçtür. Bu durum, düşük ücretlerle çalışan Kosovalı'dan kesilecek primlerin, emeklilik sürecini finanse edecek fon varlığına erişimini de zorlaştırmaktadır. Çalışma kapsamında özel emeklilik fon varlığı ile 20 GDP bileşeni arasında Granger nedensellik analizi gerceklestirilmistir. Elde edilen bulgular, özel emeklilik fon varlığından iki GSYİH bileşenine, altı GSYİH bileşeninden de özel emeklilik fon varlığına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığını göstermektedir. Bir GSYİH bileşeniyle özel emeklilik fon varlığı arasında ise çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.