Öğretmenlerin siberkondria düzeyleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA AVCI
Danışman: DENİZ MERTKAN GEZGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mobil teknolojiler ve mobil internet ile her an her yerde birçok bilgiye kolayca ulaşılmaktadır. Bu kolay erişim, her bilgiye olduğu gibi bireylerin çevrim içi ortamlarda sağlık bilgilerine de kolayca erişmesini olanaklı hale getirmiştir. Fakat internet vasıtasıyla ulaşılan bilgilerin çok sayıda olması, bu bilgilerin doğruluğu konusunda tereddütler oluşmuştur. Bu durum bireylerde sağlık kaygısını arttırmıştır. Ayrıca alanyazında bireylerin yoğun olarak hastalık haberlerini ve yazılarını takip etmesi olarak isimlendirilen siberkondria (cyberchondria) kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kontrolsüz ve denetimsiz bir şekilde sağlık haberlerinin yayılması günbegün artar iken Covid-19 pandemi sürecinde daha da artma eğilimi göstermiştir. Bunun sonucu olarak siberkondria açısından risk artmıştır. Alanyazında toplumda siberkondria yaygınlığını önlemek ve şiddetini azaltmak için bazı öneriler sunulmaktadır. Bunlardan bazıları, bireylerin internetten doğru ve faydalı bilgiye ulaşma, bu bilgileri analiz edebilme beceresine sahip olmasıdır. Bu beceriler, son zamanlarda teknoloji ile zaman geçiren bireyler için önem arz eden dijital okuryazarlığı işaret etmektedir. Dijital okuryazarlık becerisi, doğru bilgiye ulaşma, bilgiyi düzenleme ve yorumlama gibi becerileri kapsamaktadır. Bir bireyin ve halkın dijital okuryazarlık seviyesi arttıkça yaşanabilecek olumsuz olayların sayısı ve etkisi azalma eğilimi gösterecektir. Çünkü bu teknoloji ile donatılmış çağda, bilişim teknolojilerinin kullanımı ve bilişim teknolojileri ile elde edilen bilginin doğru bir şekilde işlenmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda tez araştırmasında öğretmenlerin siberkondria düzeylerinin dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. İlgili alanyazın incelendiğinde bu konuyla ilgili tez araştırması ve makalelerin yetersiz olduğu görülmektedir. Yürütülen çalışmaların genellikle Sağlık bilimlerinde yürütüldüğü görülmektedir. Fakat dijital okuryazarlık becerisinin kazandırılması açısından büyük bir öneme sahip olan Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri alanında da bu tür çalışmaların yürütülmesi siberkondria yaygınlığının önüne geçilmesi için disiplinler arası bir bakış açısı getirecektir. Bu açıdan tez araştırmasının öğretmenlerin dijital okuryazarlık becerisi açısından önemli olduğu ve ilgili alanlara katkısı olacağı düşünülmektedir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacının hazırladığı, ölçek ve demografik verilerden oluşan bir araştırma formu kullanılmıştır. Verilerin toplanması için gerekli etik kurul izni alınmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin dijital okuryazarlık ve siberkondria düzeylerini belirlemek için Hamutoğlu vd. (2017) tarafından geliştirilen Dijital Okuryazarlık Ölçeği ile Söyler vd. (2021) tarafından geliştirilen Siberkondria Ciddiyeti Ölçeği-Kısa Formu kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 27.0 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin siberkondria düzeyleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesinde ise Pearson korelasyon katsayısı tekniği kullanılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin siberkondria düzeyleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmaz iken siberkondria ölçeği alt boyutlarından siber endişe ve siber zorlanma ile dijital okuryazarlık arasında zayıf ve negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu bulguların yanı sıra öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri yaş, cinsiyet, eğitim durumu, ebeveyn olma durumu, çalıştıkları kurum türü, internet için tercih edilen teknolojik aygıt ve internet kullanım amacı değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir. Ayrıca öğretmenlerin siberkondria şiddeti düzeylerinin yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, gelir durumu, ebeveyn olma durumu, kurum türü, kronik bir hastalığa sahip olma durumu, internet için tercih edilen teknolojik aygıt ve internet kullanım amacı değişkenleri açısından bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Elde edilen bu bulgular kapsamında tez araştırmasında tartışma ve sonuçlar yürütülmüştür.