Majör depresyonda sertralinle birlikte uygulanan ışık tedavisinin ve uyku yoksunluğu tedavi etkinliklerinin sadece sertralin tedavisi ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUNDA GÜDÜCÜ
Danışman: OKAN ÇALIYURT
Özet:ÖZET Majör depresyon tedavisinde uyku yoksunluğu ve ışık tedavisi gibi somatik tedavi yöntemleri giderek daha fazla yer almaktadır. Bu yöntemlerin beraberinde antidepresan ilaç kullanılması halinde ise antidepresan etkinlikte artış ve hızlı etki başlangıçları bildirilmektedir. Bu çalışmada göreceli olarak çok düşük maliyetli somatik tedavi yöntemlerinin, klinik kullanımda etkin ve yan etki profili güvenilir olan sertralin ile kombinasyonunun olası etkinlik güçlendirici yönlerinin kontrol grubu ile karşılaştırılarak ortaya konması hedeflenmiştir. Araştırmamızda 37 unipolar majör depresyon hastası üç tedavi grubuna rastgele ayrıldı. Her üç grup hastaya seçici serotonin geri alım inhibitörü antidepresan olan sertralin (50-100 mg/gün) verilirken bir grupta ek olarak 6 kez kısmi uyku yoksunluğu, diğer grupta 15 gün süresince 10000 lüks parlak ışık her sabah yarım saat uygulandı. Kontrol grubuna sadece ilaç tedavisi verildi. Hastalar Hamilton Depresyon ve Hamilton Anksiyete Ölçekleri ile takip edildi. İlk 1 5 gün uyku yoksunluğu ve ışık tedavisi grubunda Hamilton Depresyon Ölçeği hergün, Hamilton Anksiyete Ölçeği ise her iki haftada bir uygulandı. Uyku yoksunluğu tedavi grubunda Hamilton Depresyon Ölçek puanlarında ilk uyku yoksunluğu uygulanmasından sonraki gün belirgin azalma olurken takip eden günlerde bu etki bozulmadan devam etmiştir. Işık 58tedavisinde; uyku yoksunluğu kadar belirgin olmayan düzelme özellikle ilk 3 hafta kontrol grubundan daha fazla olmuştur. Uyku yoksunluğu grubunda depresyonda hızlı ve sürekli düzelme saptanırken, kontrol grubunda belirli ve yavaş bir ivmeyle düzelme ortaya çıkmıştır. Hamilton Anksiyete ölçeği puanlarının değerlendirmelerinde de Hamilton Depresyon Ölçeği puanlarında olduğu gibi belirgin düzelme uyku yoksunluğu grubunda dikkati çekerken, bunu ışık tedavi grubu izlemiş ve kontrol grubunda ise anksiyete puanlarındaki azalma en az olarak saptanmıştır. Işık tedavi grubunda uyku kalitesinde tedavi ile birlikte belirgin düzelme gözlenirken, en az ilaç dozu gereksinimi de uyku yoksunluğu grubunda olmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma ile geç kısmi uyku yoksunluğu uygulamalarının birlikte kullanılan sertralin tedavisi ile birlikte majör depresyonda hem antidepresan etki başlangıcını hızlandırdığı, hem de etkiyi güçlendirdiği gösterilmiştir. Ayrıca ilk olarak geç kısmi uyku yoksunluğu ve seçici serotonin geri alım inhibitörü uygulamasının depresyona eşlik eden anksiyetede etkili olduğu gösterilmiştir. Diğer yandan ışık tedavisi uygulamasının unipolar depresyonda kombinasyon tedavisi olarak avantajlı olmadığı ortaya konmuştur. Hem geç kısmi uyku yoksunluğu hem de ışık tedavisi uygulamalarının klinik olarak uygulanabilirliğinin yüksek olduğu, hastaların uyum sağlamakta büyük sorunlar yaşamadığı ve tedavide ortaya çıkan yan etkilerin tolere edilebilecek düzeyde yaşandığı izlenmiştir. Bu sonuçlar ışığında özellikle ülkemiz için düşük maliyet profili, hızlı ve güçlü etkinlikte kombinasyon tedavisinde kullanımı avantajı ile başta uyku yoksunluğu olmak üzere ışık tedavisinin de uygulanması alternatif kombinasyon olarak hatırda tutulmalıdır. Anahtar sözcükler: Unipolar majör depresyon, uyku yoksunluğu tedavisi, ışık tedavisi, ilaç tedavisi. 59