Huzurevinde yaşayan bireylerde nörokognitif seviyenin fiziksel performans, günlük yaşam aktiviteleri ve depresyon düzeyine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA KATRANCI
Danışman: BURCU DİLEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Huzurevi gibi izole bir ortamda yaşayan bir grupta, bilişsel performansın değerlendirilmesi önemlidir. Bilişsel değerlendirmeleri kapsamlı, pratik ve güvenilir bir şekilde ölçmek üzere kullanılan bilgisayar tabanlı-Nörokognitif test bataryasının kullanımı gittikçe yaygınlaşmaktadır. Çalışmanın amacı huzurevinde yaşayan yetişkin bireylerde kognitif bileşenlerle fiziksel performans, günlük yaşam aktiviteleri, depresyon düzeyi ve el kavrama gücü arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda Edirne iline bağlı huzurevlerinde yaşayan 39 yetişkin birey (yaş ortalama ± standart sapma: 73,74±6,09 yıl; erkek/kadın: 35/4) değerlendirildi. Nörokognitif test bataryası bileşenleri nörobilişsellik endeksi, kompozit bellek, sözel bellek, görsel bellek, psikomotor hız, tepki süresi, karmaşık dikkat, bilişsel esneklik, işlem hızı, yürütücü işlev, basit dikkat, motor hız, sosyal keskinlik, sözsüz akıl yürütme, sürekli dikkat ve çalışma belleğidir. Değerlendirmelerde fiziksel performans için Zamanlı Kalk ve Yürü Testi ve Berg Denge Ölçeği; günlük yaşam aktiviteleri için Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği; depresyon için Geriatrik Depresyon Ölçeği-Kısa Form ve el kavrama kuvveti için el kavrama dinamometresi kullanıldı. Huzurevinde yaşayan bireylerde kognitif değerlendirme sonuçları ile diğer değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek üzere korelasyon analizi yapıldı. Ayrıca bilişsel performanslarını etkileyen faktörleri analiz etmek üzere Nörokognitif test bataryası bileşenleri ile diğer değişkenlerden regresyon modeli oluşturuldu. Bulgular: Elde edilen bulgulara göre görsel bellek testi, sürekli performans testi, duyguların algılanması testi ve dört bölümlü sürekli performans testi ile "Zamanlı kalk ve yürü testi" arasında negatif yönlü ilişki göstermektedir (sırasıyla r=-0,356; r=-0,532; r=-0,402; r=-0,442; p<0,05). Duyguların algılanması testinde "Negatif duygu-tepki süresi" ile "Zamanlı kalk ve yürü testi" arasında pozitif yönlü ilişki göstermektedir (r=0,693; p<0,05). Görsel bellek testi, parmak tıklatma testi ve sürekli performans testi ile "Berg denge ölçeği" arasında pozitif yönlü ilişki göstermektedir (sırasıyla r=0,518; r=0,350; r=0,412; p<0,05). Stroop testi, sürekli performans testi ve dört bölümlü sürekli performans testi ile "Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği" arasında pozitif yönlü ilişki göstermektedir (r=0,332; r=0,440; r=0,479; p<0,05). Duyguların algılanması testinde "Negatif duygu-tepki süresi" ile "Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği" arasında negatif yönlü ilişki göstermektedir (r=-0,762; p<0,05). Sürekli performans testi ile sağ ve sol el kavrama gücü arasında pozitif yönlü ilişki göstermektedir (r=0,416; r=0,444; p<0,05). Regresyon analizi sonucuna göre model; depresyon, sağ el kavrama kuvveti ve denge parametreleri üzerinden anlamlı bir şekilde açıklanmaktadır (R²: 0,234; 0,231; 0,180; p<0,05). Sonuç: Huzurevinde yaşayan bireylerin bilişsel performans parametrelerinden bazılarının fiziksel performans, günlük yaşam aktiviteleri, kavrama gücü ve depresyon düzeyi ile ilişkili olduğu ortaya koyuldu. Buna göre huzurevinde yaşayan bireylerin bilişsel performanslarının değerlendirmesine dikkat edilmesi önerilmektedir. İleri çalışmalar huzurevinde yaşayan bireylerin bilişsel performanslarını arttırmaya yönelik rehabilitasyon yaklaşımları üzerinde yaklaşımlar geliştirebilir. Anahtar kelimeler: Huzurevi, kognitif değerlendirme, fiziksel performans, günlük yaşam aktiviteleri, depresyon