Bursa ili Yıldırım ilçesinde yetişkin nüfusun beslenme okuryazarlığı düzeyi, beslenme davranışları ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Trakya Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİRAY ÖZTÜRK
Danışman: ÜLFİYE ÇELİKKALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Beslenme bilgisindeki yetersizlik, yetersiz ve dengesiz beslenmenin başlıca nedenlerindendir. Buna ek olarak toplumda beslenmeyle ilişkili sağlık sorunlarının artan prevalansı bireylerin beslenme okuryazarlığı düzeylerinin yeterli olmadığı göstergelerinden biridir. Bu çalışmada, Bursa ili Yıldırım ilçesinde yaşayan yetişkinlerin, beslenme davranışlarını, beslenme okuryazarlığı düzeyini ve ilişkili faktörler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki çalışma, Bursa ili Yıldırım ilçesinde bulunan iki Sağlıklı Hayat Merkezine (I ve II) çalışma tarihleri içerisinde herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş ve üzeri 400 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Yüz yüze yapılan çalışmada; veri toplamada beslenme alışkanlıkları puanlaması anket formu ve yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında SPSS 26.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 40,70 ± 14,19 yıl, %69,8'i kadın, %66'sının eğitim durumu lise ve altında olup %57'si evlidir. Beslenme alışkanlıkları puanlaması ortalama puanı 42,49±9,45, yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı puan ortalaması 21,58±4,87 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları puanlaması anketi ortalama puanı ile yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, beden kütle indeksi arasında anlamlı farklılık belirlenmiştir. Öğün atlamayanların beslenme alışkanlığının iyi olma durumu öğün atlayanlara göre 8,898 (7,305- 10,490) kat ve fast food tüketmeyenlerde 2,918 (1,325- 4,510) kat daha fazladır. Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı puan ortalaması ile cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, düzenli fiziksel aktivite yapma durumu, sağlıklı beslenme konusuyla ilgili eğitim alma gibi bağımsız değişkenler arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmada katılımcıların yaklaşık yarısının beslenme alışkanlıklarının orta düzeyde olduğu, her dört kişiden birinin kötü beslenme alışkanlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yarısından fazlasının "sınırda veya yetersiz" bir beslenme okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Bulgular konu ile ilgili farkındalığın arttırılması çalışmalarına gereksinim olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Anahtar kelimeler: Yetişkin, beslenme, beslenme okuryazarlığı, beslenme alışkanlıkları, sağlıklı beslenme