Dijital Ortamlarda Doğru ve Güvenli Bilgi Erişim, Teyit ve Paylaşım Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi

Creative Commons License

Demir M. V., Tosun N.

Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, cilt.16, sa.2, ss.202-213, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, internet kullanıcı grubu içinde önemli bir yer tutan üniversite öğrencilerinin, dijital ortamlarda doğru ve güvenli bilgi erişim, teyit ve paylaşım davranışlarına açıklık getirmek üzere bir ölçek geliştirmektir. Türkiye’de öğrenim gören üniversite öğrencileri bu çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Üç devlet üniversitesinin öğrencileri çalışma grubu olarak seçilmiştir. Ölçek verileri yüz yüze toplanmıştır. Elde edilen verilerden ölçeğin psikometrik özelliklerini ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach alpha güvenirlik analizi, birleşik güvenirlik ve test-tekrar test güvenirliği hesaplanmıştır. Verilerin faktör analizine uygun olduğu tespit edildikten sonraki analizler sonucunda, 40 madde (36 olumlu, 4 olumsuz) ve 3 boyuttan (erişim, teyit, paylaşım) ölçek elde edilmiştir. Erişim boyutunda 10, teyit boyutunda 8 ve paylaşım davranışı boyutunda 22 madde bulunmaktadır. Alınabilecek en düşük ve en yüksek puanlar erişim boyutu için 10-50, teyit boyutu için 8-40 ve paylaşım boyutu için 22-110 arasında değişmektedir. Ölçeğin tamamından ise 40 ile 200 arasında puan alınabilmektedir. Ölçeğin alt boyutlarından ve tamamından alınan puanların yükselmesi, öğrencilerin ilgili boyuta yönelik algılarının yüksek düzeyde olduğu anlamına gelmektedir. Tüm bu bulgulardan hareketle ölçeğin, üniversite öğrencilerinin doğru ve güvenli bilgiye erişim, teyit ve paylaşım davranışlarını dijital ortamlar özelinde ortaya koymak için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu ifade edilebilir.
The aim of this study is to develop a scale to clarify the accurate and secure information access, confirmation and sharing behaviours of university students, who have an important place in the internet user group, in digital environments. University students studying in Turkey constitute the population of this study. Students of three state universities were selected as the study group. Scale data were collected face to face. Exploratory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis, Cronbach alpha reliability analysis, combined reliability and test-retest reliability were calculated to reveal the psychometric properties of the scale from the data obtained. It was determined that the data were suitable for factor analysis and the analyses were performed. As a result of the analyses, 40 items (36 positive, 4 negative) and 3 dimensions (access, confirmation, sharing) were obtained. There are 10 items in the access dimension, 8 items in the confirmation dimension and 22 items in the sharing behaviour dimension. The minimum and maximum scores vary between 10-50 for the access dimension, 8-40 for the confirmation dimension and 22-110 for the sharing dimension. Scores between 40 and 200 can be obtained from the whole scale. The increase in the scores obtained from the sub-dimensions and the whole scale means that the perceptions of the students towards the relevant dimension are at a high level. Based on all these findings, it is concluded that the scale can be used to measure university students’ behaviours of accessing, confirming and sharing accurate and secure information in digital environments.