Akademik Veri Yönetim Sistemi
35. Ulusal Nükleer Tıp Kongresi-UNTK 2023, Antalya, Türkiye, 26 - 30 Nisan 2023, cilt.9, ss.53-54, (Tam Metin Bildiri)
DAT-SPECT’te Manuel Olarak Çizilen Bazal Çekirdek ve Zemin Aktivite İlgi Alanlarının Vizüel Değerlendirmeye Katkısı Aygün Aslan, Ülkü Korkmaz , Selin Soyluoğlu Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nükleer Tıp Kliniği, Edirne Amaç: Parkinsonyen sendromlar farklı fizyopatolojilerin benzer bulgular oluşturduğu ve ayrıcı tanıda karışıklıklara neden olabilen bir hastalık grubudur. Bu nedenle ek tanısal yöntemler gerekmektedir. DAT-SPECT, striyal dopamin transporter görüntüleyici olan İyot 123 ioflupane kullanarak presinaptik dopaminerjik nöronların işlevsel görüntülemesini yapan bir sintigrafik görüntülemedir. Esas olarak vizüel değerlendirmeye dayansa da tanısal doğruluğu arttırmak için kantitatif yöntemler kullanılmaktadır. Kantitatif yöntemler genel olarak ticari yazılımlar gerektirdiğinden tüm kullanıcıların erişmesi mümkün olmamaktadır. Bu çalışmamızda DAT-SPECT değerlendirmesinde bazal çekirdekler ve zemin aktivite (Z) için manuel hesaplanan ilgi alanı değerlerinin katkısını araştırdık. Yöntem: Kliniğimizde DAT-SPECT görüntülemesi yapılan 44 hastanın görüntüleri değerlendirildi. Hastalar dopaminerjik nöron kaybı olan ve olmayan şeklinde 2 gruba ayrıldı. Tüm hastalarda kaudat nükleuslar (KN), putamen’ler (P) ve Z için oksipital korteks üzerine 3 boyutlu hacimsel ilgi alanları çizilerek sayım değerleri kaydedildi. Bu değerlerden KN/Z, P/Z, kaudat asimetri indeksi (sağ KN/Sol KN) ve P asimetri indeksi (sağ P/sol P) hesaplandı. Bulgular: Pozitif hasta grubunda KN/Z ve P/Z negatif gruba göre anlamlı derecede düşüktü (p=0,001) (Tablo 1). Sağ ve sol çekirdekler için yapılan detaylı incelemede dopaminerjik nöron kaybı olan grupta sağ KN/Z, sol KN/Z, sağ P/Z ve sol P/Z değerleri nöron kaybı olmayan gruba göre anlamlı derecede düşüktü (Tablo 2). Sonuç: Çalışmamız göstermiştir ki; 2,8’in altındaki bir KN/Z ve 2’nin altındaki bir P/Z dopaminerjik nöron kaybını yüksek duyarlılık ve özgüllükle ayırt edebilmektedir (Tablo 1). Literatürlerde özellikle KN/P oranının, görüntüleme ile ilişkili değişkenlerden, rekonstrüksiyon algoritmasından ve geri plan tutulumundan bağımsız olması nedeniyle önemli bir veri olduğu belirtilmiştir ancak KN/P oranı, bizim hasta grubumuzda sağlıklı bireyleri dopaminerjik nöron kaybı olanlardan ayırt edemedi. Bu durumun en muhtemel sebebinin, görüntülediğimiz hasta grubunun çoğunlukla ileri dönemde refere edilen hastalardan oluşması nedeniyle hastalığın tüm bazal çekirdeğe yayılması ve KN başlangıçta beklenen rölatif korunmanın ortadan kalkması olduğunu düşünüyoruz. Her ne kadar aynı bazal çekirdek için K/P oranları arasında anlamlı fark bulamamış olsak da putamendeki tutulum kaybı, KN’ye göre daha özgül (%68’e %77) ve daha duyarlı idi (%74’e %79). Bu bulgu hastalığın putamenden başlayarak anteriora ilerlediği klasik bilgisi ile de uyumludur. İlginç olarak, taraf ayrımı yapıldığında dopaminerjik nöron kaybı için KN/Z eşik değerlerinin daha da azaldığını gördük (Tablo 2). Sağ taraf için KN/Z eşiği ≤2,7 iken sol taraf için ≤2,5 idi. P/Z her iki taraf için aynıydı (≤2,0). Çalışmamız göstermiştir ki manuel elde edilmiş KN/Z ve P/Z, uygun eşik değer seçildiğinde dopaminerjik nöron kaybını saptamakta yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. Vizüel değerlendirme yanında manuel ilgi alanları ile oluşturulmuş KN/Z ve P/Z DAT-SPECT sonuçlarının tanısal doğruluğunu artırmak için kullanılabilir. Lateralizasyon bulgusu olan hastalarda ilgili tarafa ait değer, lateralizasyon bulgusu olmayanlarda global eşik değerleri kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: DAT-SPECT, dopamin, parkinsonyen sendromlar