Akademik Veri Yönetim Sistemi
Akdeniz Tıp Dergisi, cilt.12, ss.1-9, 2026 (TRDizin)
Amaç: Çocukluk çağı hastalıklarının önemli bir bölümünü oluşturan besin alerjileri bağışıklık sisteminin besinlere karşı anormal yanıt vermesi sonucunda oluşan hastalıklar grubudur. Bu çalışma, Çocuk Alerji Polikliniği’nde Besin proteini ilişkili alerjik proktokolit tanısı ile izlenen olguların klinik ve demografik özellikleri ve eşlik eden atopik hastalık sıklığını saptamak amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği’nde Ocak 2016-Aralık 2022 tarihleri arasında kanlı dışkılama ile başvuran ve Besin Protein İlişkili Alerjik Proktokolit tanısı konan 108 olgu alındı. Olguların yaşı, cinsiyeti, prenatal, natal ve postnatal bilgileri, soy geçmiş bilgileri (anne, baba ve kardeşte atopik hastalık varlığı öyküsü), besin protein ilişkili alerjik proktokolite ait semptomlar (dışkıda kan, dışkıda mukus, gürültülü dışkılama, karın ağrısı, ağrılı defekasyon, ishal atakları, perianal eritem, kusma, beslenme reddi), beslenme şekli, hastalığın seyri ve tedavileri ile tetkik yapılan olgularda laboratuvar incelemeleri (tam kan sayımı, dışkı analizi, total IgE düzeyi, spesifik IgE düzeyi), deri prick testi sonuçları, besin eliminasyon bilgileri, tolerans gelişme yaşı ve süresi izlem dosyalarından geriye dönük olarak kayıt edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen Besin protein ilişkili alerjik proktokolit olgularının 59’u (%54,6) erkek, 49’u (%45,4) kız olup, semptomların başlama yaşı ortalama 2 ay ve ortalama tanı alma yaşı ise 3 ay idi. Olguların %96,2’si (104 olgu) zamanında ve %71,2’si (77 olgu) sezaryen ile doğmuştu. Semptomların başlama anında olguların %61’i (66 olgu) yalnız anne sütü, %28,7’si (31 olgu) anne sütü ve formül mama, %2,7’si (3 olgu) ise yalnızca formül mama ile beslenmekteydi. Ailede atopik hastalık sıklığı %39 (42 olgu) idi. Olgularda eliminasyon diyeti sonrası ilk 3 gün içinde olguların %84,2’sinde kanlı dışkılamanın gerilediği görüldü. Olguların ortalama tolerans gelişme yaşının 8 ay olduğu saptandı. Besin protein ilişkili alerjik proktokolit olgularının diyet açma ve tolerans gelişme yaşları incelendiğinde ortalama 7,5 ayda ev ortamında diyetin açıldığı saptandı. Hastane ortamında diyet açılan olguların ortalama yaşı 9,5 ay olduğu görüldü. Tanı anı olguların %76’sına (82 olgu) atopik hastalık eşlik ediyordu. Tolerans gelişimi sonrası atopik hastalık görülme sıklığının %40,7’ye gerilediği ve tanı anına göre anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0,001).
Sonuç: Besin proteini ilişkili alerjik proktokolitin atopik zemini olan süt çocuklarında sık görüldüğü, ilk bulguların kanlı dışkılama olduğu, besin eliminasyonu ile klinik tablonun anlamlı düzeldiği görülmektedir. Besin eliminasyonunun ayrıca eşlik eden atopik hastalıklarda iyileşme sağladığı bulunmuştur. Bu bulgunun daha geniş serili ve ileri dönük çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.