GALA VE PAMUKLU GÖLLERİ SU YÜZEYİ DEĞİŞİM ALANLARININ UZAKTAN ALGILAMA TEKNİKLERİ İLE BELİRLENMESİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİN İZLENMESİ

Bitek D., ULUDAĞ M., Kurban E. A.

Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.26, sa.2, ss.461-486, 2024 (TRDizin)

Özet

Göl ekosistemlerinin doğal yaşam ile sosyo-ekonomik anlamda sürdürebilir olabilmesi için göllerin ve çevresinin izlenmesi ve değişimlerinin saptanması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda uydu görüntüleri ve uzaktan algılama teknikleri günümüzde sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada Gala Gölü Milli parkı sınırları içinde yer alan, Gala ve Pamuklu gölleri yüzey alanlarında 1985-2022 yılları arasında meydana yüzeysel alan değişimin ortaya çıkarılması ve bu değişim üzerinde etkili olan süreçleri belirlemesi amaçlanmıştır. Gala ve Pamuklu göllerine ait Landsat uydu görüntüleri 1985-2022 yılları arasındaki dönemlerde her on yıl için temmuz ayları dikkate alınarak seçilmiştir. Landsat-5 TM ve Landsat-8 OLI uydu görüntüleri kullanılarak sınıflandırmalar yapılmıştır. Sınıflandırmalarda Modifiye Edilmiş Normalize Fark Su İndeksi (MNDWI), kontrolsüz (IsoDATA) ve kontrollü sınıflandırma (Maximum Likelihood) yöntemleri ile göllerin çevresindeki arazi kullanımı değişimi belirlenmesi için Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI) kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda göllerin yüzey alanlarının %40-60 oranında genişlediği tespit edilmiştir. Sınıflandırmalar için doğruluk analizleri gerçekleştirilmiştir ve karşılaştırmaları yapılmıştır. Genel Doğruluk, Kappa ve F-1 Score istatistik metrikleri kullanılarak yapılan doğruluk analizlerine göre en yüksek değere kontrollü sınıflandırma sonucunda ulaşılmıştır. Genel Doğruluk değerlerinin 0,95-0,96 arasında, Kappa istatistik değerlerinin ise 0,88-0,92 değerleri arasında, F-1 Score değerlerinin 0,93-0,94 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Kullanılan yöntemlerin su yüzey alanlarının tespitinde kullanılabilir olduğu, aynı zamanda göllerde meydana gelen değişimlerin daha çok su kullanım tercihlerinin bir sonucu olduğu belirlenmiştir.
To ensure the sustainability of lake ecosystems in terms of natural life and socio-economics, it is crucial to monitor the lakes and their environments and to assess the changes they undergo. In this study, the aim was to reveal the changes in the surface area of Gala and Pamuklu lakes, which are located within the borders of Gala Lake National Park, between 1985 and 2022, and to identify the processes affecting these changes. Landsat satellite images of Gala and Pamuklu lakes were selected for each decade from 1985 to 2022, focusing on the month of July. Classifications were performed using Landsat-5 TM and Landsat-8 OLI satellite images. The Modified Normalized Difference Water Index (MNDWI), both uncontrolled (IsoDATA) and controlled (Maximum Likelihood) classification methods, and the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) were utilized to determine land use changes around the lakes. The results showed that the surface areas of the lakes expanded by 40-60%. Accuracy analyses were conducted and compared for the classifications. According to the accuracy analysis using Overall Accuracy, Kappa, and F-1 Score statistical metrics, the highest values were achieved through controlled classification. Overall Accuracy values ranged from 0.95 to 0.96, Kappa values ranged from 0.88 to 0.92, and F-1 Score values ranged from 0.93 to 0.94. It was determined that the methods used are effective for determining water surface areas, and that the changes observed in the lakes are largely attributed to water use preferences.