LİKYA’DAKİ DEREKÖY (SÖĞÜTLÜDERE) TAHKİMATLI YERLEŞİMİNİN BİZANS DÖNEMİ'NE DAİR NOTLAR

Kadyanda hinterlandında yürütülen son araştırmalar, Batı Likya’daki Erken ve Orta Bizans dönemi faaliyetlerine ışık tutan birçok yerleşim ortaya çıkarmıştır. 2025 yılı yüzey araştırmamız kapsamında, Bizans öncesi evreleri daha önce ayrıntılı biçimde belgelenmiş olan Dereköy yakınındaki bu yerleşimlerden birini ziyaret ettik. Yerleşim, üst Xanthos Vadisi’ne hâkim küçük bir tepe üzerinde konumlanan müstahkem bir yerleşimdir ve en az iki kuleye sahip bir sur duvarıyla çevrili kompakt bir çekirdek alan ile bunun çevresindeki yamaçlarda yer alan dış savunma duvarı, konutlar ve üç lahitten oluşmaktadır. İç sur duvarlarının içinde kaya oyma teraslar, yapılar ve basamaklar, doğu-batı doğrultulu birkaç duvar, uzun bir yazıt taşıyan büyük bir blok, dört sarnıç ve bir şapel bulunmaktadır. Sur duvarları, çekirdek yerleşim içindeki işlevi belirsiz duvarlar ve konutlar dâhil olmak üzere mimari kalıntıların büyük bölümü Hellenistik ve Roma İmparatorluk dönemlerine tarihlenirken, sarnıçlar ile şapel, bu çalışmanın temel odak noktası olan Bizans dönemine aittir. Yerleşimin mütevazı ölçeği ve üst Xanthos Vadisi’ne stratejik hâkimiyeti göz önünde bulundurulduğunda, Bizans dönemi kullanımının yerel bir nüfusun yaşadığı tipik bir müstahkem yerleşimden ziyade, küçük bir garnizon tarafından kullanılan bir gözetleme noktası olarak yorumlanması daha olası görünmektedir. Bu makale bu çerçevede, söz konusu yerleşimin işlevini Likya’daki diğer küçük Bizans dönemi müstahkem yerleşimleri bağlamında ele almakta ve Bizans yapılarının inşa evrelerini yüzey buluntuları ile bölgesel karşılaştırmalı örnekler temelinde tartışmaktadır.