MAKRO-FINANSAL FAKTÖRLERLE HISSE SENEDI PIYASASI OYNAKLIĞININ MODELLENMESI: AR-X-GARCH YAKLAŞIMI
Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, cilt.22, sa.3, ss.1041-1063, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 22 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.17130/ijmeb.1859752
- Dergi Adı: Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1041-1063
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Trakya Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı, 1 Ocak 2020 – 1 Kasım 2025 dönemine ait günlük veriler kullanılarak S&P 500 endeksi oynaklığının dinamiklerini incelemektir. Analiz, oynaklık kalıcılığı, kümelenme davranışı ve EUR/USD döviz kuru ile WTI ham petrol fiyatlarının hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Bu amaçla S&P 500 endeksi, EUR/USD döviz kuru ve WTI ham petrol fiyatlarına ait günlük getiri serileri kullanılmıştır. Serilerin durağanlık özellikleri birim kök testleriyle incelenmiş ve tahmin sürecinden önce koşullu değişen varyansın varlığı doğrulanmıştır. Oynaklık dinamikleri GARCH(1,1) modeli ile, piyasalar arası etkileşimler ise AR-X-GARCH yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Risk performansı, %99 güven düzeyinde gerçekleştirilen riske maruz değer (VaR) geriye dönük testleri ile ayrıca değerlendirilmiştir. Ampirik bulgular, tüm getiri serilerinin durağan olduğunu ve belirgin oynaklık kümelenmesi sergilediğini göstermektedir. GARCH(1,1) tahminleri güçlü oynaklık kalıcılığına işaret ederek piyasa riskinin zaman içinde evrildiğini doğrulamaktadır. AR-X-GARCH sonuçları, EUR/USD döviz kuru getirilerinin S&P 500 getirileri üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, WTI ham petrol getirilerinin ise pozitif ve ekonomik olarak anlamlı bir etkide bulunduğunu ortaya koymaktadır. VaR geriye dönük test sonuçları risk tahminlerinin güvenilirliğini desteklemektedir. Genel olarak bulgular, döviz ve emtia piyasalarının hisse senedi piyasası oynaklığının şekillenmesinde belirleyici bir rol oynadığını ve GARCH türü modellerin portföy risk ölçümü ve finansal istikrar analizlerinde etkin biçimde kullanılabileceğini göstermektedir.
The purpose of this study is to examine the dynamics of S&P 500 index volatility using daily data from January 1, 2020, to November 1, 2025. The analysis focuses on volatility persistence, clustering behavior, and the effects of the EUR/USD exchange rate and WTI crude oil prices on the stock market. For this purpose, daily return series for the S&P 500 index, the EUR/USD exchange rate, and WTI crude oil prices are employed. The stationarity properties of the series are examined using unit root tests, and the presence of conditional heteroskedasticity is confirmed prior to the estimation process. Volatility dynamics are modeled using the GARCH(1,1) framework, while cross-market interactions are analyzed through an AR-X-GARCH specification. Risk performance is further assessed through Value- at-Risk (VaR) backtesting at the 99% confidence level. The empirical findings indicate that all return series are stationary and exhibit significant volatility clustering. The GARCH(1,1) estimates reveal strong volatility persistence, confirming that market risk evolves over time. The AR-X-GARCH results show that EUR/USD exchange rate returns have a negative and statistically significant effect on S&P 500 returns, while WTI crude oil returns exert a positive and economically meaningful impact. VaR backtesting results support the reliability of the risk estimates. Overall, the findings demonstrate that foreign exchange and commodity markets play a decisive role in shaping stock market volatility and that GARCH-type models can be effectively employed in portfolio risk measurement and financial stability analysis.