Döngüsel ekonomide sürdürülebilir üretim ve tüketim ile insan sağlığını önceleyen iş kolları için alternatiflerin bulunmasıve doğal kaynak kullanımının azaltılması, üretimin çevre ve sağlık üzerindeki baskısının da azalmasını sağlayacaktır. Bunoktada, doğrusal üretim süreçlerinin insan sağlığı ile ilgili sonuçlarını analiz etmek ve piyasa fiyatlarının sağlık maliyetleriile ilgili dışsallıkları içselleştirmesini sağlamak oldukça önemlidir. Türkiye için sanayi üretiminin ve ekonomik büyümeninsağlık harcamalarına etkisinin analiz edildiği bu çalışmada temel olarak, mevcut doğrusal üretim modelleri ve doğalkaynak kullanımından kaynaklanan kirliliğin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri araştırılmıştır. Bunun yanında, söz konusunegatif dışsallıkları içermeyen GSYH hesaplama yöntemlerini de sorgulamak ve tartışmaya açmak amaçlanmıştır. Budoğrultuda; Türkiye’de sanayi üretimi ve ekonomik büyüme ile sağlık harcamaları arasındaki uzun dönemli ilişkiler sınırtesti ile incelenmiş, kısa dönem ve uzun dönem esneklikleri, EKK ve DOLS yöntemleriyle belirlenmiştir. Bulgular, incelenendönemde sağlık harcamaları ile sanayi üretimi ve GSYH arasında uzun dönemli ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.Buna ilaveten; tahmin sonuçları, sanayi üretimi ve GSYH ile sağlık harcamaları arasında kısa dönemde anlamlı bir ilişkiolmadığını, ancak uzun dönemde sanayi üretiminin ve GSYH’daki değişimlerin, sağlık harcamalarını pozitif etkilediğinigöstermektedir. Dolayısıyla, ekonomik büyüme ile birlikte sanayi üretimindeki artışın sağlık harcamalarının da artmasınaneden olduğu, başka bir ifadeyle, Türkiye’de sanayileşmenin ve üretim faaliyetlerinin çevre ve dolayısıyla sağlıkla ilgilinegatif dışsallıklara neden olduğunu ortaya konmaktadır.
In a circular economy, finding alternatives for sustainable production, consumption, and work lines that prioritize human health and reduce the use of natural resources can also reduce the pressure of production on environment and health. At this point, it is very important to analyze the human health related consequences of linear production processes and ensure that market prices internalize externalities related to healthcare costs. In this study, the effects of industrial production and economic growth on healthcare expenditures is analyzed for Turkey. In addition, the negative effects of pollution from current linear production models and the use of natural resources on health are examined. The study aims to question and discuss the GDP calculation methods that do not include these negative externalities. The long-term relationship between healthcare expenditures, industrial production, and economic growth in Turkey were examined with a boundstest. The short-term and long-term flexibilities were determined with EKK and DOLS methods. The findings revealed that there is a long-term relationship between healthcare expenditures, industrial production, and the GDP in the period examined. In addition; the estimation results showed that there is no significant relationship between industrial production, the GDP, and healthcare expenditures in the short-term, but changes in industrial production and the GDP in the long-term affected healthcare expenditures positively. Therefore, this study demonstrated that an increase in industrial production along with economic growth caused an increase in healthcare expenditures. In other words, industrialization and production activities in Turkey causes negative externalities related to the environment and hence health.
