SADELİKTEN GÖSTERİŞE EDİRNE OSMANLI DÖNEMİ MEZAR TAŞLARI


KURTİŞOĞLU G. A.

Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, cilt.8, sa.16, ss.32-56, 2018 (TRDizin) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 8 Sayı: 16
  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.32-56
  • Trakya Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Edirne Türk İslâm Eserleri Müzesi ve Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi, Osmanlı mezartaşları açısından oldukça geniş yelpazede örnekler barındırmaktadır. Edirne'nin farklı hazire vemezarlıklarından getirilen 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar pek çok örnek Selimiye Camii arkabahçesinde yer alan sergileme alanında ve müzelerin bahçelerinde yer almaktadır. Buörneklerden hareketle Osmanlı Dönemi Edirne mezar taşları, mezar taşı tipolojisi, içerik vesüsleme açısından değişen ya da sabit kalan unsurlarıyla genel olarak değerlendirilecektir.Edirne'de 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar mezar taşlarının tipoloji, süsleme ve kitabe içeriğiaçısından değişime uğradığı görülmektedir. 14-15. yüzyılda Bursa üslubunu sürdürürken,başkent olduğu dönemde Fetret devrini yaşayan Edirne'nin kendi mezar taşı formunuyakalaması zaman almıştır. Edirnekâri olarak adlandırılan bu mezar taşları Balkanlardanİstanbul'a kadar pek çok yeri etkilemiş ve sevilerek kullanılan bir form olmuştur. İstanbul'unbaşkent olmasından sonra sanat merkezlerinin buraya taşınmış olması sebebiyle Edirne mezartaşları İstanbul üslubunda yapılmaya başlanmıştır. 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'dan gelenetkilerle mezar taşı formları değişmese de süsleme açısından bütüncül bir değişimgerçekleşmiştir.
The Edirne Museum of Turkish Islamic Arts and the Museum of Archeology and Ethnography contain a wide variety of examples from the standpoint of the Ottoman tombstones. Many examples from 14th century to 20th century brought from Edirne's different cemeteries are located in the exhibition area and the gardens of the museums in the back garden of Selimiye Mosque. From these examples, Ottoman period Edirne tombstones, tombstone typology, content and decoration will be evaluated in general terms with changing or constant elements. In Edirne, from the 14th to the 20th century, the tombstones seem to have changed in terms of typology, ornamentation and inscription. While the Bursa style was maintained in the 14-15th century, it took time for Edirne, who lived in the period of Fetret as a capital city, to capture his own tombstone form. These tombstones, called Edirnekâri, have influenced many places from the Balkans to Istanbul and became a favorite form. Edirne grave stones started to be built in Istanbul style because the art centers were moved here after Istanbul was the capital city. Although the tombstone forms have not changed with the influences from Europe since the 18th century, a holistic change has taken place in terms of decoration.