“TURSKE I DRUGE ISTOCANSKE RECI U NAŠEM JEZIKU” ADLI TÜRKİZMALAR SÖZLÜĞÜNDE YER VE KİŞİ ADLARI
Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.21, sa.1, ss.249-263, 2019 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2019
- Doi Numarası: 10.26468/trakyasobed.476140
- Dergi Adı: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.249-263
- Trakya Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Diller, tarih boyunca din, göç, hâkimiyet ve fetihler gibi çeşitli sebeplerle birbirlerinietkilemişlerdir. Bu etkileşim, Türkçe ile Balkan coğrafyasında bulunan milletlerin dilleriarasında da yoğun olarak görülmüştür. Sırpça, bu etkileşimin görüldüğü önemli dillerdenbiridir. Ðorđe/Corce Popović’in “Turske i Druge İstocanske Reci u Našem Jeziku” adlıTürkizmalar sözlüğü, 1884 yılında Belgrad’da, Kril harfleriyle Sırpça olarakyayımlanmıştır. Sözlük, 19. yüzyılda Sırbistan’da yayımlanan önemli Türkizmasözlüklerinden biridir. 4988 madde başı bulunan sözlükte, Türkçe ya da Türkçe aracılığıylaArapça ve Farsçadan geçen kelimeler incelenmiştir. Yer ve kişi adlarının incelendiği“Ekler” bölümü, sözlüğün 270-275. sayfalar arasındaki son bölümüdür. 87 madde başınıiçeren bu bölümde kelimeler, Türkçeden geçiş şekli göz önüne alınarak değerlendirilmiştir.Popović; kendi halk kültürlerinde ve türkülerinde yer alan Türkçe kelimelerin, kökenlerininve anlamlarının bir zaman sonra kaybolup unutulacağı endişesiyle bu sözlüğü hazırladığınıbelirtir. Bu çalışmada; Sırbistan’da yayımlanmış Türkizma sözlüklerinden biri olanÐorđe/Corce Popović’in sözlüğü genel olarak değerlendirilmiş, yer ve kişi adlarınınbulunduğu bölüm ele alınıp incelenmiştir. Bu bölümde bulunan kelimelerdeki onomastikverilerin ele alınıp değerlendirilmesiyle; Türkçe ve Sırpça arasındaki sosyal, tarihi vekültürel ilişkileri, dil etkileşimlerini, yönelimleri ve değişimleri ortaya koymak mümkünolacaktır.
Languages have affected each other because of several reasons such as religion, migration, hegemony and conquests throughout history. This interaction has been deeply observed among the Turkish language and the languages of the nations in the Balkan geography. Serbian is one of the important languages that this interaction has been seen. The Turcism dictionary of Ðorđe Popović titled as “Turske i Druge İstocanske Reci u Našem Jeziku” has been published in Belgrade in 1884 with Cyrillic alphabet in Serbian. The dictionary is one of the important turcism dictionaries that have been published in Serbia in the 19th century. The dictionary is composed of 4988 articles and the Turkish words or the words that passed from Arabic and Persian via Turkish are examined. The “annexes” part where location and person’s names are examined is the last part of the dictionary between the pages 270-275. In this section, which includes 87 articles, words are evaluated by taking into account the way that a word is taken from Turkish. Popović indicated that he prepared this dictionary with concern that the Turkish words, their origins and meanings in their folk culture and folk songs would some time later be forgotten. In this study, the dictionary of Ðorđe/Corce Popović which is one the Turcism dictionaries that has been published in Serbia is generally evaluated and the section which is comprised of location and person’s name is examined in detail. By evaluating the onomastic data of the words in this section, it will be possible to present the social, historical and cultural relations, language interactions, tendencies and changes between Turkish and Serbian.