Eczacılık Fakültesi Öğrencilerinde Sigara Kullanım Davranışı, Nikotin Bağımlılığı ve Sigarayı Bırakma Yöntemlerine İlişkin Farkındalık: Kesitsel Bir Analiz

Creative Commons License

Ozdemir N., AÇAR N., Gun Z. U.

FABAD Journal of Pharmaceutical Sciences, cilt.51, sa.1, ss.189-206, 2026 (Scopus, TRDizin)

Özet

Geleceğin sağlık profesyonelleri olacak eczacılık öğrencilerinin sigara içme davranışlarını ve bu davranışları etkileyen faktörleri belirlemek halk sağlığı açısından önemlidir. Bu çalışmada eczacılık öğrencileri arasında nikotin bağımlılığının yaygınlığı ve sigara bırakma yöntemlerine ilişkin algıları değerlendirilmiş ve bağımlılığın ilişkili olduğu faktörler belirlenmiştir. Bu kesitsel anket, Haziran-Temmuz 2022 tarihleri arasında Türkiye’nin doğusundaki bir eczacılık fakültesinde gerçekleştirilmiştir. Literatür ve uzman görüşlerine dayanarak geliştirilen 25 soruluk çevrimiçi bir anket öğrencilere uygulanmıştır. Öğrencilerin nikotin bağımlılığı Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FTND) kullanılarak değerlendirilmiştir. Birincil çıktı nikotin bağımlılığı şiddetidir. İkincil çıktılar mevcut sigara içme yaygınlığı, demografik özelliklere göre FTND dağılımları ve sigara bırakma yöntemlerinin algılanan etkinliğidir. 232 öğrenciden alınan veriler analiz edilmiştir (ortanca yaş 23 yıl; ~%70 kadın). Bunlardan 121’i (%52,2) hiç sigara içmemişti; 54’ü (%23,3) bir kez denemişti; 11’i (%4,7) eskiden sigara içmiş ve bırakmıştı; 13’ü (%5,6) ara sıra sigara içiyordu ve 33’ü (%14,2) ise günlük sigara içiyordu. Aktif sigara içicilerinin FTND skorunun ortanca (IQR) değeri 3(4) idi. 46 mevcut sigara içicisinde nikotin bağımlılığı düzeylerinin dağılımı sırasıyla çok düşük: 22 (%47,8), düşük: 10 (%21,7), orta: 3 (%6,5), yüksek: 4 (%8,7) ve çok yüksek: 7 (%15,2) idi. Sigara içen aile üyesinin varlığı FTND Skorunda artışla ilişkilendirildi (p=0,006). Yüz yüze danışmanlık ve sigara bırakma kliniği müdahaleleri hem mobil uygulama hem de poster ve basılı eğitim materyallerinden önemli ölçüde daha etkili olarak derecelendirildi (p <0,05). Sonuç olarak, öğrencilerin nikotin bağımlılığı düşüktü ve sigara bırakma yöntemleri konusundaki farkındalıkları da sınırlıydı.
Determining the smoking behaviors of pharmacy students and the factors that influence these behaviors is important for public health, as they are future healthcare professionals. This study assessed the prevalence of nicotine dependence among pharmacy students, evaluated perceptions of smoking-cessation methods, and identified correlates of dependence. This cross-sectional survey was conducted at a Faculty of Pharmacy in eastern Türkiye between June and July 2022. An online 25-item questionnaire, developed based on the literature and expert input, was administered to the students. Students’ nicotine dependence was assessed using the Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND). The primary outcome was nicotine dependence severity. Secondary outcomes were the prevalence of current smoking, FTND distributions by demographics, and perceived effectiveness of cessation methods. Data from 232 students were analyzed (median age 23 years; ~70% female). Of these, 121 (52.2%) had never smoked; 54 (23.3%) had tried once; 11(4.7%) were former smokers; 13 (5.6%) smoked occasionally; and 33 (14.2%) smoked daily. The median (IQR) value of the FTND score of active smokers was 3(4). Among 46 current smokers, the distribution of nicotine dependence levels was: very low: 22 (47.8%), low: 10 (21.7%), moderate: 3 (6.5%), high: 4(8.7%), and very high: 7 (15.2%). The presence of a family member who smoked led to an increase in the FTND Score (p=0.006). Face-toface counseling and smoking cessation clinic interventions were rated significantly more effective than both mobile applications and posters and printed educational materials (p <0.05). In conclusion, students had low nicotine dependence and limited awareness of smokingcessation methods.