SELİMİYE CAMİİ SÜSLEMELERİNDE TÜRK-İSLAM ESTETİĞİNİN SINIRLARI

Creative Commons License

Kodaman M.

TİDSAD (Türk İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of Turk Islam World Social Studies), cilt.5, sa.17, ss.345-357, 2018 (Hakemli Dergi)

Özet

Sınır kelimesi, sanat için bir olumsuzlama iması taşıyabilecekken; derinleşmeye de vesile olabilir. Türk- İslam estetiğinin basit anlamda tasvir yasağı olarak özetlenebilecek sınırlarından başka, evreni algılama, anlamayla ilgili diğer felsefik boyutları ve bakış açıları da vardır. Bu bakış açısı düşünce ve hayal gücünün sınırlarını daraltan değil, biçimin ardındaki anlama yoğunlaştıran bir çerçeve çizer. Varlık ve mahiyet ayrımı, nesnenin ardındaki töz, görünenin değil anlamın betimlenmesi, tevhit düşüncesi, birlik ve kozmik bilinç, sonsuzluk gibi estetik değerlerle sofistike olup; sadeliği yakalayabilen mütevazı ama güzele ve yüceye yönelen bir ifade şekli sunar. Tasavvuf düşüncesi ve sanat icrasının aynı zamanda ibadet olarak telakkisi estetiği aşkına ileten bir yoldur. Ahşap, sıva, çini, taş gibi materyaller üzerinde tasarlanmış : bitkisel, hayvansal ya da geometrik süslemelerin kaynakları, işlev, biçim ve anlam ilişkisi ile ; İslam sanatı ve estetiği temelinde incelenmiştir. Anahtar kelimeler: Türk-İslam Sanatı, Türk-İslam Estetiği, Geleneksel Süsleme Sanatları, Sanat Eğitimi

The word boundary implies a negation for art but sometimes may conduce to deepening. Turkish-Islamic aesthetic has other perceptions and philosophical dimensions associated with perception and understanding of universe than a border which can be summarized simply as a portrayal ban. This perspective draws a framework that doesn’t narrow the limits of thinking and imagination, but intensifies understanding the truth behind the form. Discrimination of Existence and nature , substance behind the object, expressing the meaning rather than semblance, tawhid , unity and cosmic consciousness, by aesthetic values as infinity is both capable of sophistication and capturing simplicity; selects a modest and nice expression and is directed to the sublime. Sufi thought and performing arts also be regarded as worship is way of forwarding aesthetics to transcendental. The origins of floral, animal and geometric ornaments designed on various materials like wood, tile, plaster, stone will be examined on the boundaries of basis of Islamic art and aesthetics by the relationship of function, form and meaning. Keywords: Turkish and Islamic Art, Turkish-Islamic Aesthetics, Traditional Ornamentation Arts, Arts Education.