Aile Hekimliği Aşılar ve Aşı Uygulamaları, Doç. Dr. A. Selda Tekiner, Editör, Türkiye Klinikleri Yayınevi, Ankara, ss.116-120, 2025
İlk olarak Çin’in Wuhan şehrinde Kasım 2019’da ortaya çıkan COVID-19 pandemisi nedeniyle
dünya üzerinde 7 milyondan fazla ölüm gerçekleşmiştir. Türkiye’de de 11 Mart 2020’de ilan edilen pan
demiye çözüm olması için, dünyanın pek çok yerinde aşı çalışmaları başlatılmış, çeşitli ve yeni tekno
lojiler kullanılarak en hızlı şekilde yeni aşılar geliştirilmiş ve nihayetinde COVID-19 pandemisi kontrol
altına alınmıştır. Aşı geliştirme çalışmaları kadar, geliştirilen aşıların uygulanması, vakaların tespiti ve
filyasyon çalışmaları konusunda da tüm dünya ciddi bir sınav vermiştir. Bu sınavda birinci basamak sağ
lık çalışanları en ön saflarda yer alarak, aşılama çalışmalarının başarısında kilit rol oynamışlardır.
COVID-19 aşı teknolojileri ve aşılama uygulamalarının edindirdiği tecrübeler, gelecekte pek çok hasta
lığı engelleyecek veya tedavi edebilecek yeni yöntemler geliştirilemesini sağlayacaktır.
The COVID-19 pandemic, which first emerged in Wuhan, China, in November 2019, has
resulted in over 7 million deaths worldwide. In Türkiye, the pandemic, which was declared on March 11,
2020, led to the initiation of vaccine development efforts around the world, with various new technolo
gies being employed to develop vaccines as rapidly as possible. Eventually, the COVID-19 pandemic was
brought under control. In addition to the vaccine development efforts, the application of the vaccines, de
tection of cases, and contact tracing efforts represented significant challenges globally. In this context,
primary healthcare workers played a crucial role in the success of vaccination campaigns by being on the
front lines. The experiences gained from COVID-19 vaccine technologies and vaccination practices will
enable the development of new methods to prevent or treat many diseases in the future.