Akademik Veri Yönetim Sistemi
VIII. Uluslararası Şeyh Şa‘bân-ı Velî Sempozyumu: “Tarihten Günümüze Filistin ve Kudüs”, Kastamonu, Türkiye, 15 - 16 Mayıs 2025, ss.113, (Özet Bildiri)
Fezâil edebiyatı İslami literatürde amellerin, zamanların, şahısların, kabilelerin, milletlerin,
yer ve şehirlerin benzerlerinden üstünlüğünü anlatmak için kullanılmış bir tür olarak
tanımlanabilir. Şehirler özelinde baktığımızda İslâm tarihindeki önemli yerleri sebebiyle en çok
Mekke, Medine ve Kudüs’ün faziletleri hakkında kitaplar kaleme alındığı görülür. Bilindiği
kadarıyla şehirlerin faziletine dair eserlerin ilki Hasan-ı Basrî’ye (ö.
110/728) nisbet edilen Fezâilü Mekke’dir. Bu kitaplarda söz konusu mekanların kıymeti ayet,
hadis, sahabe ve İslam büyüklerinin rivayetleriyle desteklenerek anlatılır, tarihi önemiyle ilgili
bilgiler verilir. Uzun yıllar haçlı egemenliği altında olan Kudüs ve çevresi üzerine bu literatürde
pek çok eser verilmiştir. Özellikle haçlı egemenliğinin sona erdiği h. 8.yy’da Müslümanların
bölgeye olan rağbetini artırmak, halkın dikkatini haçlılara çekmek, Kudüs'ün İslami kimliğini ve
dini önemini güçlendirmek gibi amaçlarla fezâil türü eserler artmıştır. Sultanlar tarafından
âlimlerin bu beldeye seyahatinin teşvik edilmesi, zengin kişilerin Mescid-i Aksâ çevresindeki
vakıf faaliyetlerini artırması gibi sebeplerle Müslüman seyyahların Kudüs’e olan ilgileri artmış,
bu durum bölgenin canlanmasına katkıda bulunmuştur. Yine o dönemdeki sultanların bu
mekanlara seyahatin yanında, fezâil türü eserleri de destekledikleri bilinmektedir. Sadece bu
yüzyılda konuyla ilgili otuzdan fazla eserin kaleme alınması konunun önemini göstermesi
açısından manidardır. Bu eserlerden bazıları; Şehabeddin el-Makdisî’nin (v. 765/1369) Musîru’l-ğarâm ilâ ziyâreti’l-beyti’l-Makdis ve’ş-Şam, İmam Muhammed b. İshak el-Mekkî el-Hârezmî’nin (v. 728/1328) İsâretü’t-terğîb ve’t-teşvîk ile’l-mesâcidi’s-selâse ve ile’l-beyti’l-atîk,
Şemseddin Suyûtî’nin(v. 858/1412) İthâfu’l-Ahsâ bi fedâili’l-mescidi’l-Aksâ olarak sıralanabilir.Bu çalışma 8.yyda Kudüs ve çevresi hakkında yazılan Fezâilü’l-Kuds türündeki eserleri
tanıtma ve bu eserlerin artma sebeplerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.