Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlık Okuryazarlık ve COVID-19’a Yönelik Bilgi Düzeyleri Arasındaki İlişki


Creative Commons License

Dirik E. K., GÜRDOĞAN E. P., AKSOY B.

Journal of Academic Research in Nursing, cilt.11, sa.1, ss.33-40, 2025 (TRDizin) identifier

Özet

Amaç: Çalışmada, kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve COVID-19’a yönelik bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanan bu araştırma, 138 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler “hasta bilgi formu”, “Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği-32 (TSOY-32)” ve “COVID-19’a Yönelik Bilgi, Tutum ve Davranış Ölçeği (COVID-19 BTDÖ)” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde parametrik ve non-parametrik testler ile ortalama, standart sapma, medyan ve sayı (%) kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 55,88±15,19 olup, %70’i erkek, %80’i evli ve %42,8’i ilkokul mezunudur. Katılımcıların TSOY-32 toplam puan ortalaması 30,85±9,63 ve COVID-19 BTDÖ 7,82±1,70 olarak bulunmuştur. Hastaların sağlık okuryazarlık düzeyleri ile COVID-19’a yönelik bilgi düzeyleri arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca bireylerin bazı sosyo-demografik, hastalık ve COVID-19’a ilişkin özellikleri ile TSOY-32 ve COVID-19 BTDÖ puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre hastaların “sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı” düzeyine sahip olduğu ve COVID-19’a yönelik bilgilerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyi arttıkça, COVID-19 bilgi düzeylerinin de arttığı bulunmuştur. Buna göre yüksek sağlık okuryazarlık düzeyinin, COVID-19 bilgi düzeyini arttırdığı saptanmış olup, pandeminin kontrol altında tutulabilmesinde bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin yükseltilmesinin önemli bir bileşen olduğu düşünülmektedir.
Objective: The aim of the study was to determine the relationship between the levels of health literacy and knowledge about COVID-19 of individuals with chronic diseases. Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 138 patients. Data were collected using “patient questionnaire form”, “Turkey Health Literacy Scale (THLS-32)” and “Knowledge, Attitude, and Behavior Scale towards COVID-19 (COVID-19 KABC)”. Data were evaluated with parametric and non-parametric tests as well as mean, standard deviation, and percentages (%). Results: The mean age of the patients was 55.88±15.19, 70% of them were male, 80% were married and 42.8% were primary school graduates. Their mean total score on the scales were 30.85±9.63 for THLS-32 and 7.82±1.70 for COVID-19 KABC. A positive correlation was found between the health literacy levels of them and their knowledge about COVID-19 (p<0.05). In addition, a statistically significant difference was found between some socio-demographic, disease and COVID-19-related characteristics of their and the mean scores of THLS-32 and COVID-19 KABC (p<0.05). Conclusion: According to the results of the research, it was determined that the patients had a “problematic-limited health literacy” level and had a high level of knowledge about COVID-19. In addition, it has been found that as the health literacy level of them increases, their level of knowledge of COVID-19 also increases. Accordingly, it has been determined that a high level of health literacy increases the knowledge of COVID-19, and it is thought that raising the health literacy level of them is an important component in keeping the pandemic under control.